بررسی اثرات کوددهی بر رشد گیاهان

خلاصه مقاله:

کود یکی از مهم‌ترین عوامل تأمین مواد غذایی مورد نیاز گیاهان است و به رشد سالم، شادابی و باردهی بهتر آن‌ها کمک می‌کند. گیاهان برای رشد به عناصر مختلفی نیاز دارند که بخشی از هوا و آب و بخش مهمی از خاک تأمین می‌شود. با گذشت زمان، مواد مغذی خاک کاهش می‌یابد و کوددهی اصولی باعث جبران این کمبودها می‌شود. شناخت نقش هر عنصر غذایی، از نیتروژن و فسفر گرفته تا ریزمغذی‌ها، به ما کمک می‌کند تا گیاهانی قوی‌تر و مقاوم‌تر پرورش دهیم.

کود:

هرگونه مواد طبیعی یا غیرطبیعی است که به خاک یا بافت گیاهان اضافه می‌شود تا یک یا شمار بیشتری از مواد مغذی مورد نیاز رشد گیاه تأمین گردد. برای آنکه خاک از لحاظ مواد غذایی دچار کمبود نباشد به‌کارگیری کود، بسیار سودمند خواهد بود. گونه‌های مختلفی از کود با پایه طبیعی و تولیدشده به روش صنعتی وجود دارند.

گیاهان و درختان در مجموع به حداقل ۱۶عنصرشیمیایی نیاز دارند که مهم‌ترین آن ها کربن، هیدروژن، اکسیژن، نیتروژن، فسفر، گوگرد، پتاسیم، کلسیم و منیزیم می‌باشد.

گیاهان کربن را از جو، و هیدروژن و اکسیژن را از آب به‌دست می‌آورند، سایر مواد مغذی از خاک گرفته می‌شود.

اگرچه گیاهان حاوی سدیم، ید و کبالت هستند، اما ظاهراً این عناصر برای رشد آن ها ضروری نیستند، این موضوع در مورد سیلیسیم و آلومینیوم نیز صادق است.

کودهای شیمیایی مدرن شامل یک یا چند عنصر از سه عنصر مهم در تغذیه گیاه هستند: نیتروژن، فسفر و پتاسیم و عناصر گوگرد، منیزیم و کلسیم در درجه دوم اهمیت قرار دارند.

گذشته از این که چه نوع گیاهی را پرورش می‌دهید هر گیاه، به مواد مغذی‌ خاصی نیاز دارد که قطعاً برای رشدش لازم است. هرکدام از این مواد مغذی به مقادیر متفاوتی مورد نیاز است و محدوده‌ای وجود دارد که در آن رشد بهینه رخ می‌دهد، مقدار بسیار کم هر ماده‌ی مغذی باعث مشکلات مربوط به کمبود و مقدار بسیار زیاد آن باعث مسمومیت می‌شود.

این مواد مغذی به انجام عملکردهای اصلی سلولی در گیاه کمک می‌کنند و رشد آن را تحریک می‌کنند و به عنوان مواد مغذی ضروری برای گیاه هم شناخته می‌شوند.

اگر هریک از این مواد مغذی ضروری در مقادیر محدود یافت شوند یا به کل در دسترس نباشند، حتی اگر همه‌ی مواد مغذی دیگر به مقدار کافی در دسترس باشند، رشد کلی گیاه تحت تأثیر قرار می‌گیرد.

این مواد مغذی ضروری به شکل طبیعی در مقادیر متفاوتی بسته به ماده‌ی والد، میزان ماده‌ی آلی، اقلیم محل، و غیره در خاک وجود دارند، در بسیاری از موارد، مواد مغذی را هنگام تولید به خاک‌های گلدان بازاری اضافه می‌کنند.

با گذشت زمان، مقدار این مواد مغذی، هم در خاک باغچه و هم در خاک گلدان کاهش می‌یابد یا تمام می‌شود، زیرا گیاه این مواد را جذب می‌کند و از آن‌ها استفاده می‌کند یا شسته شده و از خاک خارج می‌شوند و وقتی مقدار این مواد مغذی ضروری کم می‌شود لازم است دوباره آن‌ها را به شکل کود به خاک اضافه کرد تا رشد بهینه‌ گیاه حاصل شود.

نقش هرکدام از مواد مغذی:

مواد مغذی ضروری برای گیاه بر اساس مقدار نسبی مورد نیاز گیاه به دسته‌های مختلفی تقسیم می‌شوند. در ساده‌ترین دسته‌بندی، مواد مغذی یا درشت‌مغذی و یا ریزمغذی در نظر گرفته می‌شوند.

درشت‌مغذی‌ها:

درشت‌مغذی‌ها که به مقادیر بیشتری مورد نیاز گیاهان هستند (به همین دلیل هم درشت نامیده شده‌اند)، اغلب در فرایندهای اصلی‌ای مانند فتوسنتز و تنفس نقش دارند یا به عنوان عناصر کلیدی درون سلول‌ها عمل می‌کنند. درشت‌مغذی‌های ضروری برای گیاه شامل نیتروژن، فسفر، و پتاسیم، که به‌عنوان درشت‌مغذی‌های اولیه هم شناخته می‌شوند و کلسیم، منیزیم، و گوگرد (درشت‌مغذی‌های ثانویه) می‌شود.

نیتروژن برای گیاهان چه می‌کند؟

نیتروژن احتمالاً شناخته‌شده‌ترین ماده‌ی مغذی مورد نیاز برای رشد گیاه است، زیرا بیشتر از همه‌ی مواد مغذی دیگر برای رشد گیاه نیاز است.

نقش اصلی نیتروژن تنظیم رشد رویشی است، این عنصر همچنین جزئی از آمینو اسیدها و کلروفیل است و به تکمیل بسیاری از واکنش‌های آنزیمی در گیاه کمک می‌کند.

فسفر برای گیاهان چه می‌کند؟

فسفر جزئی از ساختار DNA و RNA است که حامل اطلاعات ژنتیکی در سلول‌ها هستند، به همین دلیل در رشد ریشه و گل دهی نقش مهمی داردکه هردو فرایندهایی هستند که در آن‌ها سلول‌های جدید تشکیل می‌شوند و به قسمت‌های مختلف گیاه تمایز می‌یابند.

پتاسیم برای گیاهان چه می‌کند؟

نقش پتاسیم در گیاه در مقایسه با نیتروژن و فسفر کمتر مستقیم است، پتاسیم به جای این‌که به عنوان جزئی از ساختار عمل کند، واکنش‌های آنزیمی‌ای را فعال می‌کند که برای رشد و سلامت کلی گیاه ضروری هستند.

کلسیم برای گیاهان چه می‌کند؟

کلسیم به شکل پکتات کلسیم یک عنصر ضروری برای دیواره‌های سلول است که به شکل‌گیری و قوی ماندن آن‌ها کمک می‌کند.

کلسیم در فرایندهای متابولیکی و آنزیمی متعددی نیز نقش دارد.

وقتی کلسیم به مقدار کافی در دسترس نباشد، قسمت‌های جدید گیاه به شکل نامنظم یا بدشکل رشد می‌کنند، گیاهان دچار کمبود کلسیم در برابر گرما، خشکی و آفات هم مقاومت کمتری دارند.

منیزیم برای گیاهان چه می‌کند؟

نقش اصلی منیزیم کمک به گیاهان در فتوسنتز است.

منیزیم برای بسیاری از آنزیم‌های درگیر در عملکرد صحیح گیاه مورد نیاز است اما مهم‌ترین نقشش ظاهر شدن به‌عنوان ملکول مرکزی ساختار تشکیل‌دهنده‌ی کلروفیل است.

گوگرد برای گیاهان چه می‌کند؟

گوگرد در مقایسه با دیگر درشت‌مغذی‌ها، به مقادیر کم مورد نیاز است اما این موضوع از اهمیتش نمی‌کاهد. هنگامی که فرایندهای متابولیکی در گیاه اتفاق می‌افتند، گوگرد به اشکالی تجزیه می‌شود که برای ساخت ملکول‌های آلی مانند ویتامین‌ها و ترکیبات دارای بوی تندی که در سیر و پیاز حس می‌شود استفاده می‌شوند.

ریزمغذی‌ها:

ریزمغذی‌های ضروری برای گیاه آهن، منگنز، مس، مولیبدن، روی، نیکل، بور، و کلر به مقادیر بسیار کمتری در گیاهان مورد نیازند، اما نقش شان به همان اندازه‌ی نقش درشت‌مغذی‌ها که به میزان بیشتر مورد نیازند مهم است.

بسیاری از ریزمغذی‌ها واکنش های آنزیمی را فعال می‌کنند و به همین دلیل اهمیت دارد که گیاهتان هنگام کوددهی نسبت درستی از آن‌ها را دریافت کند.

آهن برای گیاهان چه می‌کند؟

آهن جزئی از بسیاری از آنزیم‌هایی است که در تولید کلروفیل نقش دارند، و همین ویژگی، وجودش را برای فتوسنتز ضروری می‌کند، همچنین آهن بر انتقال انرژی در داخل گیاه تأثیر می‌گذارد و به تشکیل لینگنین و کاهش نیتروژن و تثبیت آن کمک می‌کند.

منگنز برای گیاهان چه می‌کند؟

منگنز به تولید کلروپلاست، اندامک‌های درون سلول‌های گیاه که جایی است که فتوسنتز در آن اتفاق می‌افتد کمک می‌کند. همچنین بر جوانه‌زنی بذر و رسیدن محصول اثر می‌گذارد.

مس برای گیاهان چه می‌کند؟

مس، آنزیم‌های مرتبط با تولید لینگین را فعال می‌کند، لینگین‌ها ساختار و استحکام سلول‌های گیاهی را ایجاد می‌کنند. به‌علاوه، برای فتوسنتز، تنفس گیاه، و متابولیسم کربوهیدرات‌ها و پروتئین‌ها ضروری است.

مولبیدن برای گیاهان چه می‌کند؟

مولبیدن یک جزء ضروری از دو آنزیم مختلف است که در متابولیسم نیتروژن استفاده می‌شوند.

متابولیسم نیتروژن فرایندی است که در آن نیترات گرفته و طی یک سری مراحل به آمونیاک تبدیل می‌شود تا در سنتز آمینواسیدها استفاده شود، مولبیدن برای باکتری‌های همزیست تثبیت‌کننده‌ نیتروژن در حبوبات نیز ضروری است تا بتوانند نیتروژن موجود در جو را برای استفاده‌های گیاهی به‌کار ببرند.

روی برای گیاهان چه می‌کند؟

روی هم جزئی از بسیاری از آنزیم‌ها است و هم به فعالیت و تعادل هورمون‌های گیاهی به‌ویژه اوکسین‌ها، کمک می‌کند.

نیکل برای گیاهان چه می‌کند؟

عملکرد نیکل به مولبیدن شبیه است و هم به متابولیسم نیتروژن و هم تثبیت آن کمک می‌کند.

نیکل به جای تبدیل نیترات، جزئی از آنزیم‌هایی است که نیتروژن اوره را به آمونیاک تبدیل می‌کند.

از میان همه‌ی مواد مغذی ضروری، نیکل به کمترین میزان مورد نیاز است.

بور برای گیاهان چه می‌کند؟

بور برای حرکت قندها در گیاه، تولید آمینواسید، تقسیم سلولی، گل دهی و میوه‌دهی مهم است.

کلر برای گیاهان چه می‌کند؟

کلر با حفظ فشار درون اجزای سلول‌های گیاه برای سفت نگهداشتن دیواره‌های سلول، به تنظیم فشار تورگر در برگ‌های گیاهان کمک می‌کند، همچنین به گیاهان در فتوسنتز و مقاومت در برابر بیماری‌ها کمک می‌کند.

سوالات متداول:

1. Q: کود چیست و چرا برای گیاهان ضروری است؟
   A: کود ماده‌ای است که مواد مغذی مورد نیاز گیاه را تأمین می‌کند و از ضعف، زردی و کاهش رشد جلوگیری می‌کند.

2. Q: تفاوت کود شیمیایی و کود طبیعی چیست؟
   A: کود طبیعی منشاء آلی دارد و آهسته‌اثر است، در حالی‌که کود شیمیایی سریع‌تر جذب می‌شود و عناصر مشخصی را تأمین می‌کند.

3. Q: مهم‌ترین عناصر غذایی گیاهان کدام‌اند؟
   A: نیتروژن، فسفر و پتاسیم مهم‌ترین درشت‌مغذی‌ها هستند و نقش اصلی در رشد گیاه دارند.

4. Q: آیا مصرف زیاد کود می‌تواند به گیاه آسیب بزند؟
   A: بله، مصرف بیش از حد کود باعث مسمومیت گیاه و آسیب به ریشه‌ها می‌شود.

5. Q: ریزمغذی‌ها چه اهمیتی دارند؟
   A: با وجود نیاز کم، ریزمغذی‌ها برای فعالیت آنزیم‌ها و سلامت کلی گیاه بسیار ضروری هستند.

شما معمولاً برای گیاهان خود از چه نوع کودی استفاده می‌کنید و چه نتیجه‌ای گرفته‌اید؟

منابع اصلی:

1-تاثیرات کود های کشاورزی بر روی گیاه

2-معرفی کود ۲۰ ۲۰ ۲۰ و تاثیر آن بر رشد گیاهان

3-کود چیست و چرا گیاهان به آن نیاز دارند؟