نحوه پرورش ژینورا با برگ‌های مخملی

 خلاصه مقاله :

گیاه ژینورا یا Gynura sarmentosa که به نام‌های گل مخملی، شب‌تاب و شب‌نما نیز شناخته می‌شود، با برگ‌های بنفش مخملی و ساقه‌های رونده یکی از زیباترین گیاهان آپارتمانی است که در نور غیرمستقیم شدید بهترین رنگ و رشد را دارد. این گیاه نیاز به آبیاری منظم اما نه زیاد، خاک سبک و زهکشی مناسب و رطوبت متوسط دارد تا رنگ و شادابی خود را حفظ کند. گل‌ دادن آن معمولاً بوی نامطبوع دارد و بهتر است حذف شود تا انرژی گیاه صرف رشد برگ‌ها شود. ژینورا می‌تواند به راحتی با قلمه ساقه تکثیر شود، اما ریشه‌دهی آن ممکن است چند هفته تا چند ماه طول بکشد. مراقبت از نور، دما و آبیاری درست باعث جلوگیری از مشکلات رایج مثل زردی یا پژمردگی برگ‌ها می‌شود.

مقدمه:

ژینورا گیاهی ست علفی، زیبا با برگ ها و ساقه هایی پوشیده از پرز که حالت مخملی به گیاه داده و رنگ برگ ها سبز است که هر چه به طرف لبه ها پیش می رویم بنفش می شود و این بنفش بودن و مخملی بودن، گیاه را تبدیل به گیاهی جذاب و خاص و زیبا و دل فریب کرده است.

نام علمی گونه رایج این گیاه زیبا Gynura sarmentosa می باشد و زادگاه بومی آن کشورهای آسیای گرمسیری مانند هندوستان و اندونزی و فیلیپین است و از این نقاط به سایر نقاط جهان پخش شده است.

این گیاه زیبا به نام های گل مخملی، شب تاب و شب نما هم معروف است.

برگ های ژینورا به صورت نامنظم روی ساقه قرار گرفته اند و حالت کنگره دار و چین دار دارند.

ژینورا به گل هم می رود که گل های آن به رنگ زرد متمایل به نارنجی یا قرمز است اما گل های آن بوی بد و نامطبوعی دارند و به دلیل اینکه رشد برگ ها را تحت تاثیر قرار می دهند باید به محض مشاهده روی ساقه گل دهنده آن ها را حذف کرد.

ژینورا از جمله گیاهان آویز هم محسوب می شود و برای نگهداری در گلدان های آویز هم مناسب است وهمچنین این گیاه زیبا قابلیت نگهداری و کاشت داخل شیشه ( تراریوم ) را هم دارد.

ژینورا گیاهی ست که با بلع برگ ها ایجاد آلرژی و مشکلات گوارشی می کند و خوردن آن برای کودکان و حیوانات خانگی مضر است.

ژینورا گیاهی هرس پذیر است و لازم است سالی چند بار جوانه های انتهایی آن را حذف کنید تا گیاه رشد بهتری کند.

شرایط نگهداری ژینورا درآپارتمان :

نور مناسب برای ژینورا :

گیاهی نور دوست و نور پسند است که نور شدید و غیرمستقیم را می پسندد.

پنجره های جنوبی با آفتاب ملایم در فصول سرد مانند پاییز یا زمستان بهترین مکان برای نگهداری این گیاه زیبا هستند.

تماشای برگ های ژینورا در نور خورشید جلوه خاص و زیبایی به این گیاه می بخشد.

بهتر است در فصول گرم مانند فصل تابستان آفتاب مستقیم روی برگ های آن نتابد چون باعث سوختگی برگ ها می شود اما در فصول سرد مانند پاییز یا زمستان تابش ملایم و کوتاه مدت آفتاب روی گیاه به مدت کم خوب است و کیفیت گیاه را بالا می برد.

در نور کم برگ های آن از حالت بنفش به سبز تغییر رنگ می دهند و همچنین نور کم باعث می شود فاصله میان برگ ها زیاد شود و ساقه ها حالت دراز و منحرف و بی قواره پبدا کنند، البته از بین رفتن رنگ بنفش برگ های ژینورا به دلایل دیگری مانند عدم کوددهی و پیر شدن گیاه هم هست.

این گیاه بعد از چند سال با بالا رفتن سن رنگ برگ هایش از حالت بنفش به طرف سبز گرایش پیدا می کند که این حالت کاملا طبیعی ست و نشانه بالارفتن سن گیاه است.

آبیاری مناسب برای ژینورا :

بهتر است ژینورا را به صورت منظم هفته ای یک یا دوبار ( بسته به دمای محیط ) به صورت سیراب آبیاری کنید و آب اضافی داخل زیر گلدانی را حتما تخلیه کنید.

در محیط های متعادل و خنک هفته ای یک بار و در محیط های گرم تر هفته ای دوبار آبیاری شود اما به طور معمول  هفته ای یک بار به صورت سیراب برای آن کافی ست.

ژینورا به املاح  بالای آب آبیاری حساس است و باید با آب لوله کشی که 48 ساعت مانده باشد یا آبی که از دستگاه تصفیه رد شده باشد آبیاری شود.

این گیاه را با آب خیلی سرد و خیلی گرم آبیاری نکنید و از آب ولرم برای آبیاری آن استفاده شود.

ژینورا ریشه هایی بسیار حساس و آسیب پذیر دارد و به آبیاری زیاد و بیش از حد واکنشی منفی نشان می دهد که در این حالت برگ ها زرد می شوند و شروع به پوسیدگی می کنند و بوته پژمرده و بی حال می شود به خصوص اگر زهکش ته گلدان هم معیوب و ناسالم باشد.

تشنگی و آبیاری دیر هم باعث می شود برگ ها خود را بیندازند و همراه با ساقه چروک شوند و ریزش کنند.

مراقب باشید هنگام آبیاری آبی روی برگ های آن ریخته نشود چون باعث ایجاد لکه و گسترش بیماری های قارچی روی برگ ها می شود.

دمای مناسب برای ژینورا :

گل مخملی در دمای 15 الی 21 درجه سانتیگراد دوام خوبی دارد اما به طور کلی گیاهی خنک پسند است که از گرما و دماهای خیلی بالا بیزار است.

دماهای خیلی بالا باعث ضعیف شدن برگ ها و خشک شدن برگ ها  و شکننده تر شدن ساقه می شود و اگر رطوبت محیط کم باشد یا صفر باشد حملات کنه ها را به دنبال خواهد داشت.

دماهای خیلی پایین و سرما هم باعث رنگ پریدگی برگ ها شده و برگ ها آبکی و سیاه می شوند و در حالت یخ زدگی شدید بوته پژمرده و گاهی کاملا نابود می شود.

به طور کلی ژینورا در هوای خنک بهترین شادابی و کیفیت را دارد.

رطوبت مناسب برای ژینورا:

ژینورا گیاهی رطوبت دوست است که در زادگاه بومی خود رطوبت زیادی را از محیط دریافت می کند و خشکی محیط باعث قهوه ای شدن نوک برگ ها و کاهش کیفیت ظاهری بوته می شود اما بهتر است از اسپری مستقیم آب روی برگ های آن به دلیل خطر آب ماندگی و شیوع قارچ ها جلوگیری شود و رطوبت مورد نیاز گیاه را از طریق بخور سرد ملایم در اطراف گیاه تامین کرد.

هرگز از براق کننده های شیمیایی برای تمیز کردن برگ های ژینورا استفاده نکنید چون باعث آسیب به برگ ها می شود و اگر در نور شدید باشد ایجاد لکه روی برگ ها می کند.

خاک مناسب برای ژینورا:

ژینورا به خاکی سبک با زهکشی خوب و متخلخل نیاز دارد تا از خطر پوسیدگی های ریشه مصون باشد.

ترکیبی از خاک های مخصوص گیاهان آپارتمانی به شرط مرغوبیت و کیفیت و شن برای این گیاه مفید است.

تکثیر ژینورا:

تکثیر این گیاه با قلمه ساقه صورت می گیرد که البته کار آسانی نیست و به صبر و حوصله زیادی نیاز دارد چون قلمه ژینورا به سختی ریشه می دهد و سرعت توسعه ریشه ها کند است و ممکن است چند ماهی زمان ببرد.

قلمه ساقه را که بین 8 الی 10 سانتیمتر است داخل خاک های کاملا استریل مخصوص کاشت قلمه و بذر بکارید و خاک را مرطوب کنید و بعد از ریشه دهی آبیاری را کمی بیشتر کنید.

بیماری ها، آفات و مشکلات ژینورا:

نور خیلی شدید و مستقیم به خصوص در فصل تابستان باعث برگ سوزی در ژینورا می شود.

نور خیلی کم باعث سبز شدن برگ های بنفش شده و باعث دراز شدن غیراصولی ساقه ها و زیاد شدن فاصله بین برگ ها در این گیاه می شود و گیاه را از حالت زیبای خود خارج می کند.

آبیاری کم و تشنگی باعث چروک شدن ساقه و برگ و ریزش برگ می شوند.

آبیاری زیاد و بیش از حد باعث زرد شدن برگ ها و ایجاد خطراتی مانند پوسیدگی ریشه و ساقه  می شوند.

آبیاری با املاح بالا باعث زرد شدن یا قهوه ای شدن برگ ها می شود.

ریشه، حساس و ظریف و آسیب پذیر است و آبیاری زیاد یا آبیاری با املاح بالا و سرد و گرم بودن آب آبیاری به آن آسیب می زند.

گرما باعث ضعیف شدن و پژمرده شدن برگ ها می شود.

سرما هم باعث آبکی شدن و سیاه شدن برگ ها در ژینورا و خطر یخ زدگی می شوند.

پوسیدگی ساقه ژینورا به دلایلی مانند هوای خیلی سرد یا آبیاری بیش از حد است.

ضعیف شدن برگ ها و رشد نکردن بوته به دلایلی مانند عدم کوددهی یا نور کم یا ساقه گل دهنده است.

آب ماندگی روی برگ ها و ساقه یا استفاده از براق کننده های شیمیایی باعث ایجاد لکه روی برگ های ژینورا  می شود.

خشکی بیش از حد محیط باعث قهوه ای شدن نوک برگ های آن می شود.

رطوبت بیش از حد محیط همراه با سرما و نور کم باعث ایجاد قارچهای بیماری زا در این گیاه می شود.

خاک سنگین و بدون تخلخل برای ژینورا که ریشه حساسی دارد بسیار مضر است و خطر پوسیدگی های ریشه را بالا می برد.

عدم کوددهی باعث ریز ماندن برگ های ژینورا شده و سرعت رشد گیاه را کم می کند.

این گیاه زیبا به شدت مورد حمله شپشک آرد آلود است و مرتب باید بازدید هفتگی چشمی از ساقه و برگ های گیاه انجام دهید و در صورت آلودگی گیاه به این آفت که علامت آن توده های پنبه ای شکل چسبناک است باید سریعا نسبت به درمان و مهار آن اقدامات لازم را انجام دهید.

کنه ها هم در گرما و خشکی شدید به ژینورا حمله می کنند که در این صورت برگ ها زرد شده و پشت برگ ها تارهای عنکبوتی مشاهده می شود و باید به محض مشاهده با سموم مناسب رفع و مهار شوند.

کوددهی ژینورا :

علاوه بر خاک غنی و سالم لازم است ژینورا به صورت منظم با کودهای مخصوص گیاهان آپارتمانی کوددهی شود.

عدم کوددهی باعث ضعیف شدن برگ ها و کاهش رشد گیاه در ژینورا می شود.مراقب کوددهی زیاد و غیر اصولی و خطر مسمومیت کودی برای ژینورا باشید.

تعویض گلدان ژینورا :

هر 2 سال یک بار گلدان ژینورا را یک درجه بزرگ کنید و از خاک جدید و مرغوب برای آن استفاده کنید.

سوالات متداول:

1. Q: ژینورا به چه نوع نوری نیاز دارد؟
   A: نور زیاد غیرمستقیم بهترین انتخاب است و نور کم باعث رنگ‌پریدگی و ساقه‌های بلند و بی‌قواره می‌شود.

2. Q: چگونه باید ژینورا را آبیاری کرد؟
   A: وقتی سطح خاک خشک شد، به‌صورت منظم آبیاری کنید و از غرقابی شدن خاک و آب روی برگ‌ها جلوگیری کنید.

3. Q: آیا ژینورا گل می‌دهد؟ اگر بله، چه باید کرد؟
   A: بله، گل‌های نارنجی یا زرد می‌دهد که بوی بد دارند؛ بهتر است آنها را حذف کنید تا انرژی گیاه صرف برگ‌ها شود.

4. Q: آیا ژینورا سمی است؟
   A: برخی منابع توصیه می‌کنند آن را دور از دسترس کودکان و حیوانات خانگی نگه دارید، چون بلع برگ‌ها می‌تواند حساسیت یا ناراحتی گوارشی ایجاد کند.

5. Q: بهترین روش تکثیر ژینورا چیست؟
   A: تکثیر از طریق قلمه ساقه انجام می‌شود؛ قلمه‌ها را در خاک سبک قرار دهید تا ریشه بدهند.

شما تا به حال ژینورا داشته‌اید؟ کدام نکتهٔ مراقبتی برایتان بیش‌ترین تفاوت را در سلامت گیاه ایجاد کرده است؟

منابع اصلی:

1-روش نگهداری از گل مخملی یا گیاه ژینورا

2-راهنمای کامل نگهداری و تکثیر گیاه ژینورا

3-معرفی و راهنمای روش نگهداری گیاه ژینورا