آموزش نگهداری اگزالیس با برگ‌های بنفش و زیبا

 خلاصه مقاله :

اگزالیس یا شبدر زینتی، گیاهی چندساله و بسیار چشم‌نواز با برگ‌های پروانه‌ای و رنگ‌های جذاب بنفش، سبز و نقره‌ای است که هم در خانه و هم در فضای باز معتدل قابل نگهداری است. این گیاه به نور زیادِ غیرمستقیم، آبیاری دقیق و خاک سبک با زهکش خوب نیاز دارد و برای افراد صبور و علاقه‌مند مناسب‌تر است. یکی از ویژگی‌های جالب اگزالیس، باز و بسته شدن برگ‌ها در پاسخ به نور روز و شب و داشتن دوره استراحت فصلی است. رعایت این دوره رکود، نقش مهمی در سلامت، شادابی و گل‌دهی مجدد گیاه دارد.

مقدمه:

اگزالیس گیاهی ست زیبا، جذاب، علفی و چند ساله  با برگ هایی مثلثی شکل و شبیه بال پروانه که برگ ها به رنگ های مختلف از سبز روشن تا صورتی و یاسی و بنفش با گل هایی ریز و زیبا در رنگ های سفید یا صورتی که هم در فضای باز و هم به عنوان یک گیاه آپارتمانی قابل نگهداری است.

به این گیاه زیبا گل پروانه ای وشبدرزینتی هم می گویند.

گونه رایج این گیاه زیبا برگ هایی بنفش و گل هایی عمدتا سفید دارد و با نام علمی oxalis triangularis شناخته می شود.

این گیاه شباهت ظاهری  زیادی با شبدر خوراکی دارد و به شبدر زینتی هم معروف است.

از دیگر گونه های رایج این گل همان اگزالیس بنفش است. اما این گیاه زیبا دارای گونه های جالب دیگری هم هست که معروف ترین آن ها اگزالیس سبز با نام علمی redwood sorrel oxalis و اگزالیس زرد ( گدازه مذاب) با نام علمی molten lava oxalis و اگزالیس نقره ای با نام علمی silver shamrock oxalis  و اگزالیس صلیب آهنی با نام علمیiron cross oxalis   و اگزالیس دوده ای با نام علمیzinfandel oxalis  می باشد که همگی زیبا و خاص و چشم گیر هستند.

این گیاه نیمه حساس و پر توقع  است و توقع زیادی از شرایط محیط و شرایط نگهداری خودش دارد و برای افراد مبتدی و افراد بی حوصله توصیه نمی شود.

محل رویش اگزالیس:

خاستگاه جغرافیایی این گیاه آمریکای جنوبی و عمدتا کشور برزیل است و اکنون در تمام جهان به عنوان یک گیاه زینتی زیبا جای خود را باز کرده است.

ویژگی های جالب اگزالیس:

در این گیاه پدیده فوتونیستی رایج است که در این حالت گیاه در طول روز برگ های خود را در پاسخ به نور باز می کند و در طول شب با رفتن نور برگ های خود را می بندد.

این گل ریزوم دار است که یکی از روش های تکثیر آن تقسیم ریزوم است.

این گیاه زیبا هم در محیط آپارتمان و هم در فضای باز به شرط معتدل بودن آن اقلیم قابل نگهداری است.

گیاهی سمی است و بلعیدن برگ های آن برای کودکان و حیوانات خانگی خطرناک است.

دوره استراحت گل اگزالیس:

نکته جالب این است که این گیاه زیبا دوره استراحت و رکود دارد و بعد از مدتی که گیاه رشد و جلوه گری خود را انجام داد برگ ها شروع به خشک شدن می کنند و ساقه هم رو به نابودی می رود و به نظر می رسد که عمر گیاه تمام شده است اما اینطور نیست و در واقع دوره استراحت و رکود پیاز گیاه آغاز شده است.این حالت معمولا اواخر تابستان یا اوایل پاییز اتفاق می افتد. در این موقع وقتی برگ ها رو به خشک شدن و بوته ظاهرا رو به نابودی می رود باید آبیاری گیاه را کم و سپس قطع کنید و با قیچی ساقه ها را ببرید و گلدان اگزالیس را به یک مکان خنک و تاریک و بدون رطوبت انتقال دهید تا پیاز چند ماهی استراحت کند و سپس اوایل اسفند ماه گلدان را به مکانی که نور ملایم دارد انتقال دهید و آبیاری گیاه را کم کم شروع کنید تا جوانه ها سبز شوند. این دوره رکود و استراحت در کیفیت و بازیابی گیاه بسیار مهم است.اما اگر شما اجازه ندهید گل شما وارد دوره استراحت و رکود نشود و همچنان آبیاری را ادامه دهید هرچند ممکن است گیاه زنده بماند و دوام بیاورد اما گیاه رو به ضعیف شدن می رود و بهتر است اجازه دهید گیاه دوره رکود و استراحت خود را تجربه کند.

شرایط نگهداری اگزالیس درآپارتمان:  

نور مناسب برای اگزالیس:

اگزالیس گیاهی نور پسند است که نور شدید و غیرمستقیم را می پسندد و اگر در فصل زمستان نور مستقیم آفتاب به مدت محدود روی آن بتابد برای گیاه خوب است.

پنجره های جنوبی بدون آفتاب یا پنجره های شمالی خیلی پرنور بهترین مکان برای نگهداری اگزالیس است.

پاسیوهای پرنور هم محیط مناسبی برای نگهداری این گیاه هستند.

مراقب تابش مستقیم آفتاب به خصوص در فصول گرم مانند فصل تابستان برای گیاهتان باشید چون باعث برگ سوزی می شود.

نور کم برای اگزالیس مضر است و در نور کم برگ های اگزالیس بنفش رو به سبزی می روند و ساقه ها بیش از حد علفی و دراز می شوند و بوته حالت زیبای خود را از دست می دهد.

آبیاری مناسب برای اگزالیس:

به طور معمول و بسته به محیط نگهداری آن اگزالیس هفته ای یک الی دو بار آبیاری نیاز دارد و آب اضافی داخل زیرگلدانی باید حتما تخلیه شود.

آبیاری دیر به دیر و تشنگی خاک باعث خشک شدن برگ ها و افتادگی بوته می شود.آبیاری بیش از حد و زود به زود هم باعث زرد شدن برگ های اگزالیس و پوسیدگی ریشه می شود. در واقع اگزالیس به آبیاری بیش از حد خیلی حساس است.

اگزالیس به املاح بالای آب حساس است و بهتر است با  آبی که 48 ساعت مانده باشد یا از دستگاه تصفیه رد شده باشد آبیاری شود.

اگزالیس به دمای آب آبیاری هم حساس است و بهتر است از آب ولرم (که نه سرد باشد و نه گرم) برای آبیاری آن استفاده شود.مراقب زهکش ته گلدان باشید که گرفته نباشد و باعث جمع شدن آب در ناحیه اطراف ریشه نشود.

دمای مناسب برای اگزالیس:

اگزالیس در دمای بین 15 تا 25 درجه سانتیگراد دوام خوبی دارد اما به طور کلی گیاهی خنک دوست است که خنکی و اعتدال دمای محیط را به گرما ترجیح می دهد. البته تحمل دماهای خیلی پایین و سرما و یخبندان را ندارد اما در گرمای شدید هم برگ ها خشک شده و بوته کاملا پژمرده می شود.

اگزالیس را از کنار وسایل گرمایشی مانند بخاری یا شوفاژ دور کنید چون تحمل گرما را ندارد.

اگزالیس به تهویه محیط هم حساس است و بهتر است از محیط های آلوده مانند آشپزخانه دور باشد.

اگر اگزالیس را در فضای باز مانند تراس های سایه دار یا حیاط نگهداری می کنید توجه به دماهای خیلی بالا یا خیلی پایین مهم است و مراقب باشید که محیط آن همیشه معتدل رو به خنک باشد.

رطوبت مناسب برای اگزالیس:

اگزالیس گیاهی رطوبت دوست است البته تاحدی تحمل کمبود رطوبت محیط را دارد اما بهتر است گاهی در کنار آن و دور از نور شدید، بخور سرد ملایم روشن شود تا محیط آن رطوبت لازم را داشته باشد.

خشکی بیش از حد محیط باعث سوختگی حاشیه برگ ها شده و گیاه را از حالت زیبای خود خارج می کند.در رطوبت بیش از حد محیط هم به خصوص اگر با نور کم و دماهای پایین توام باشد قارچ های بیماری زا شروع به فعالیت می کنند.

هرگز از براق کننده های شیمیایی برای تمیز کردن برگ های اگزالیس استفاده نکنید.

خاک مناسب برای اگزالیس:

اگزالیس به خاکی سبک و غنی و زهکشی شده نیاز دارد تا بتواند هم مواد غذایی گیاه را تا حد زیادی تامین کند و هم تخلخل لازم را برای عبور آب و جلوگیری از آب ماندگی اطراف ریشه و خطر پوسیدگی ریشه تامین کند بنابراین ترکیبی از خاک های آماده و مخصوص گیاهان آپارتمانی به شرط کیفیت و سلامت لازم و مقدار کمی خاک باغچه و شن برای این گیاه زیبا توصیه می شود.

تکثیر اگزالیس:

این گیاه با کاشت بذر و تقسیم ریزوم ( غده ) زیاد می شود.

بیماری ها آفات و مشکلات اگزالیس:

در نور شدید و مستقیم آفتاب به مدت طولانی و خصوصا در فصل تابستان برگ های اگزالیس می سوزند.

نور خیلی کم باعث سبز شدن برگ های اگزالیس بنفش می شود و ساقه ها دراز و علفی و بدشکل می شوند و گیاه هم به گل نمی رود یا گل دهی کم می شود.

آبیاری بیش از حد و زود به زود باعث زرد شدن برگ های اگزالیس شده و خطر بیماری هایی مانند خفگی ریشه یا پوسیدگی ریشه را بالا می برد.

در تشنگی هم برگ ها خشک شده و گیاه پژمرده و بی حال می شود.

در گرما و دماهای بالا برگ های اگزالیس شروع به خشک شدن می کنند و بوته پژمرده می شود.

دماهای خیلی پایین و سرما هم باعث کمرنگ شدن برگ ها و سیاه و آبکی شدن برگ ها و خطر یخ زدگی می شود.

دررطوبت خیلی بالا گیاه مستعد پذیرش قارچ های بیماری زا می شود به خصوص اگر همراه با دمای پایین و نور کم باشد.

خشکی بیش از حد محیط هم باعث سوختن نوک و حاشیه برگ ها در اگزالیس می شود.

خاک سنگین و بدون تخلخل باعث آب ماندگی در ناحیه ریشه و خیس ماندن طولانی مدت خاک و خطر بیماری هایی مثل پوسیدگی ریشه در اگزالیس می شود.

خاک ناسالم و حاوی آلودگی هایی نظیر تخم آفات یا قارچ های بیماری زا هم سلامت اگزالیس را به خطر می اندازد

عدم کوددهی در اگزالیس باعث ریز ماندن برگ های جوان، رشد نکردن بوته و عدم گل دهی می شود.

از دلایل به گل نرفتن اگزالیس، نور کم، عدم گل دهی و وجود گلدان بزرگ است .بنابراین در گلدان های کوچک بهتر گل می دهد.

اگزالیس به مقدار زیادی تحت تاثیر قارچ های بیماری زا مانند سفیدک های پودری، پوسیدگی های ریشه و زنگار قرار دارد. بنابراین رعایت شرایط محیطی و استفاده از خاک های سالم برای این گیاه زیبا حیاتی است.

کنه ها، شته ها و شپشک های آرد آلود هم ممکن است در شرایط مناسب مانند خشکی و گرمای بیش از حد یا هوای گرم و مرطوب به این گیاه حمله کنند که در صورت مشاهده علائمی مانند زرد شدن برگ ها و وجود تارهای عنکبوتی زیر برگ ها و توده های پنبه ای روی ساقه ها یا برگ ها و یا چسبناک شدن برگ ها باید هرچه سریع تر نسبت به مهار و درمان آن ها با سموم مناسب اقدام کرد.

کوددهی اگزالیس:

اگزالیس، گیاهی حساس به فقر مواد غذایی است و علاوه بر برخورداری از خاک مناسب و غنی لازم است به صورت منظم با کودهای کامل مخصوص گیاهان آپارتمانی و در صورت لزوم برای گل دهی با کودهای گل زا کوددهی شود.

مراقب کوددهی بیش از حد و خطر مسمومیت کودی هم باشید و از کوددهی بی برنامه و غیراصولی برای گیاه خود بپرهیزید.

تعویض گلدان اگزالیس:

مراقب باشید گل را در گلدان های بیش از حد بزرگ نکارید چون بوته شادابی لازم را نخواهد داشت و گل دهی آن ممکن است با مشکل روبه رو شود.

لازم است هر 2 سال یک بار گلدان اگزالیس را فقط یک درجه بزرگ تر کنید و از خاک جدید و غنی برای آن استفاده کنید.

سوالات متداول:

1. Q: آیا اگزالیس برای نگهداری در آپارتمان مناسب است؟
   A: بله، اگر نور زیادِ غیرمستقیم، دمای معتدل و آبیاری اصولی فراهم شود، اگزالیس در آپارتمان بسیار خوب رشد می‌کند.

2. Q: چرا برگ‌های اگزالیس خشک می‌شوند یا از بین می‌روند؟
   A: این حالت می‌تواند به‌دلیل گرمای زیاد، آبیاری نامناسب یا ورود گیاه به دوره استراحت طبیعی باشد.

3. Q: آیا اگزالیس سمی است؟
   A: بله، بلعیدن برگ‌های آن برای کودکان و حیوانات خانگی خطرناک است و باید دور از دسترس نگهداری شود.

4. Q: بهترین زمان تکثیر اگزالیس چه موقع است؟
   A: بهترین زمان، هنگام تقسیم ریزوم‌ها و معمولاً پس از پایان دوره استراحت گیاه است.

5. Q: چرا اگزالیس گل نمی‌دهد؟
   A: نور کم، کوددهی نامناسب یا استفاده از گلدان بیش از حد بزرگ از دلایل اصلی عدم گل‌دهی هستند.

شما تجربه نگهداری از اگزالیس یا شبدر زینتی را داشته‌اید؟ چه نکته‌ای برایتان مهم‌تر یا چالش‌برانگیزتر بوده است؟

منابع اصلی:

1-معرفی گیاه اگزالیس یا شبدر

2-نگهداری گیاه اگزالیس: روش های نگهداری از گیاه اگزالیس

3-آشنایی با گیاه اگزالیس و نحوه نگهداری آن