آموزش نگهداری گیاه موز در گلدان

 خلاصه مقاله:

درخت موز یک گیاه علفی، سریع‌الرشد و گرمادوست است که علاوه بر فضای باز در مناطق گرم و مرطوب، با رعایت شرایط خاص می‌تواند به‌عنوان گیاه آپارتمانی هم نگهداری شود. این گیاه به نور زیادِ غیرمستقیم، آبیاری منظم، رطوبت بالا و دمای معتدل علاقه‌مند است و به خشکی، سرما و آب‌ماندگی خاک حساسیت زیادی دارد. اگرچه میوه‌دهی موز در آپارتمان نادر است، اما با نور کافی، رطوبت مناسب و کوددهی اصولی می‌توان گیاهی شاداب و چشم‌نواز داشت. شناخت نیازهای واقعی موز، کلید موفقیت در نگهداری آن در محیط خانه است.

مقدمه:

موز درختچه ای ست علفی، چند ساله، سریع الرشد، با برگ های بزرگ و پهن که در اقلیم های گرم و مرطوب بدون زمستان یا اقلیم های مرطوب و معتدل جهان که زمستان های ملایم دارند به طور وسیع در فضاهای باز کاشت و پرورش می یابند و در سایر اقلیم ها می توان با رعایت شرایط نگهداری، آن را در گلدان به عنوان یک گیاه آپارتمانی کاشت و نگهداری کرد.

نام علمی موز Musa  می باشد و زادگاه بومی آن کشورهای مرطوب و گرمسیری جنوب شرقی آسیا و قسمت هایی از آفریقا و استرالیاست.

در کشور ایران درخت موز در مناطق گرم و مرطوب جنوب مانند هرمزگان و سیستان و بلوچستان و در شمال ایران در فضای باز کشت می شود.

ساقه موز حالت چوبی و خشبی ندارد و علفی محکم است و برگ ها بزرگ و پهن و به رنگ سبز روشن است.

گل های موز که در فصل بهار ظاهر می شوند دارای رنگ های مختلف است و نر یا ماده یا هرمافرودیت هستند.

گیاه موز اواخر تابستان به میوه می رود که میوه ها به رنگ سبز است و بعد از چیدن باید در یک محیط خشک و خنک قرار گیرند تا از حالت نارس بودن کم کم خارج شوند.

در محیط آپارتمان موز به ندرت تولید میوه می کند اما گاهی ممکن است در شرایط آپارتمان هم میوه دهی رخ دهد اما به ندرت این اتفاق می افتد، چون به رطوبت زیادی نیاز دارد و در گلخانه ها و پاسیوهای شیشه ای قدیمی این احتمال بیشتر است.

موز را به عنوان یک گیاه آپارتمانی در گلدان و در فضای آپارتمان هم می توان نگهداری کرد که شرایط خاص نگهداری ویژه خودش را دارد.

شرایط نگهداری درخت موز در آپارتمان :

نور مناسب برای درخت موز :

درخت موز گیاهی نور دوست و نور پسند است که در زادگاه های بومی خودش و اقلیم های مرطوب مانند جنوب و شمال ایران، حتی آفتاب مستقیم ممکن است ساعت ها روی آن بتابد اما در محیط آپارتمان بهترین شرایط نوری برای درخت موز، نور شدید و غیر مستقیم است که در فصول سرد مانند فصل زمستان به مقدار کم و ملایم، آفتاب روی آن بتابد. بنابراین پنجره های جنوبی با آفتاب ملایم در فصل زمستان و یا پنجره های شمالی پرنور برای نگهداری درخت موز مناسب هستند.

نور شدید و مستقیم به مدت طولانی در فصول گرم، باعث سوختن برگ های موز می شود.

در نور خیلی گرم برگ ها سرحال نیستند وحالت خیلی افتاده به خود می گیرند و گیاه رشد خوبی نخواهد داشت.

آبیاری مناسب برای درخت موزدر آپارتمان :

موز، گیاهی آب دوست است و در محیط آپارتمان بهتر است هفته ای 2 بار( در محیط های گرم هفته ای 3بار) به صورت منظم سیراب شود و آب اضافی داخل زیرگلدانی حتما تخلیه شود.

در فصول سرد مانند فصل زمستان، اگر محیط خنک بود می توانید گیاه خود را هفته ای یک بار آبیاری کنید.

درخت موز را با آب با املاح کم مانند آب لوله کشی شهری که چندین ساعت مانده باشدیا آبی که از دستگاه تصفیه رد شده باشد آبیاری کنید، چون کیفیت آب آبیاری و کم بودن املاح آب برای درخت موز خیلی مهم است.

زهکش سالم ته گلدان برای گیاه موز خیلی مهم است، چون گیاه موز به آب ماندگی داخل خاک به شدت حساس است، پس مراقب زهکش معیوب و گرفته برای این گیاه باشید.

گیاه موز هر چند گیاهی آب دوست است اما به آبیاری زیاد و بیش از حد حساس است و آبیاری این گیاه باید متناسب با شرایط محیطی و نیاز گیاه صورت گیرد. در غیر این صورت، زرد شدن برگ های گیاه و بیماری های قارچی را به دنبال خواهد داشت.

آبیاری کم و تشنگی هم به درخت موز به شدت آسیب می زند، چون این گیاه تحمل تشنگی را نداردو برگ ها رنگ پریده و خشک و آویزان و لوله ای می شوند.

دمای مناسب برای درخت موز در آپارتمان :

درخت موز گیاهی گرمادوست و حساس به سرماست که تحمل سرما را ندارد و گرما را به سرما ترجیح می دهد.

دمای ایده آل برای نگهداری درخت موز درآپارتمان بین 18 درجه تا 30 درجه است.

به طور کلی درخت موز از هوای سرد و خشک ( بدون رطوبت) فراری است.

سرما و دماهای پایین، باعث افتادگی و لوله ای شدن برگ های موز می شود.

در دماهای خیلی بالا و بدون رطوبت محیط هم حال گیاه خوب نیست و خطر حملاتی مانند کنه های تارعنکبوتی در این شرایط بالا می رود.

هوای سرد و رطوبت همزمان و بالای محیط، باعث شیوع بیماری های قارچی در گیاه موز می شود.

درخت موز به تهویه محیط حساس است بنابراین، آن را از محیط هایی مانند آشپزخانه دور کنید تا از هوای ناسالم دور باشد.

نوسانات دمایی و تغییرات ناگهانی دما ممکن است باعث شکاف خوردن برگ های موز شود.

رطوبت مناسب برای درخت موز در آپارتمان :

موز گیاهی به شدت رطوبت دوست است که تحمل خشکی شدید محیط را ندارد.

اسپری آب روزانه با آب جوشیده سرد شده مانده در کتری یا سماور و دور از نور شدید، برای گلدان های کوچک موز توصیه می شود و البته در کنار آن بخور سرد ملایم هم روشن باشد اما در مورد سایزهای بزرگ موز، دیگر اسپری آب فایده چندانی ندارد چون سطح مقطع برگ ها خیلی بزرگ است و کار دشواری ست که در چنین شرایطی استفاده مداوم از بخور سرد ملایم در کنار گیاه راهکار بهتری است.

از اسپری آب در نور شدید که باعث لکه سوزی روی برگ ها می شود خودداری کنید.

خشکی شدید محیط، باعث آسیب به برگ های موز می شود و برگ ها حالت خشک پیدا می کنند و ظاهر زیبای گیاه از دست می رود و کاملا مشخص است که گیاه سرحال نیست.

رطوبت بالای محیط  همراه با هوای سرد هم، باعث شیوع بیماری های قارچی در درخت موز می شود.

از براق کننده های شیمیایی برای تمیز کردن برگ های موز استفاده نکنید، چون ممکن است باعث ایجاد لکه های سوخته روی برگ موز شود ( به خصوص اگر در نور شدید انجام شده باشد).

خاک مناسب برای درخت موز در آپارتمان :

گیاه موز، خاک های سبک و اسیدی و زهکشی شده و قوی را می پسندد بنابراین خاک های آماده و مخصوص گیاهان آپارتمانی، به شرط مرغوبیت و سلامت، برای آن ها خوب است و البته به مقدار کم هم می توانید به خاک آن خاک باغچه ای اضافه کنید.

تکثیر درخت موز در آپارتمان:

موز با روش هایی مانند کاشت بذر وتقسیم ریزوم و جداکردن پاجوش زیاد می شود که جداکردن پاجوش، مرسوم تر است.

بیماری ها آفات و مشکلات درخت موز در آپارتمان :

درخت موز، به خشکی محیط ( عدم رطوبت) و سرما حساس است .

نور شدید و مستقیم آفتاب در فصل تابستان، باعث سوختن برگ های موز می شود اما در زمستان و به مدت کم مطلوب است.

نور کم، باعث می شود گیاه موز شادابی بوته خود را از دست بدهد.

آبیاری زیاد و غیراصولی، دشمن موز است و باعث زرد شدن برگ ها وظهور و توسعه قارچ های بیماری زا می شود.

آبیاری کم و تشنگی طولانی مدت هم باعث خشک شدن برگ های موز یا رنگ پریدگی برگ ها و آسیب به ریشه ها می شود.

خشکی محیط و عدم رطوبت، باعث آسیب به ظاهر درخت موز شده و کیفیت ظاهری گیاه را کاهش می دهد.

رطوبت بالای محیط همراه با سرما، باعث شیوع بیماری های قارچی در درخت موز می شود.

عدم کوددهی، باعث کاهش رشد درخت موز، به میوه نرفتن موز و رنگ پریدگی برگ ها و ریز ماندن برگ های جوان می شود.

از مهم ترین عوامل به گل و میوه نرفتن درخت موز در محیط آپارتمان، نور کم، سرما یا دمای پایین، عدم رطوبت و عدم کوددهی گیاه است.

درخت موز در معرض بیماری های ویروسی مانند موزاییک موز یا بونچی تاب است که البته بیشتر در زادگاه های بومی خود در فضای باز این اتفاق می افتد و در محیط آپارتمان کمتر  این اتفاق می افتد.

درخت موز به شدت به بیماری های قارچی حساس است که بیشتر در اثر آبیاری زیاد، زهکش معیوب و خاک های آلوده و ناسالم ایجاد می شوند.

آفات مختلفی مانند شپشک های آردآلود، کنه ها، شته ها و تریپس ها و حتی برخی سوسک ها، به درخت موز ممکن است حمله کنند بنابراین، اولا شرایط را برای توسعه این آفات فراهم نکنید و در صورت آلودگی فوری، با سموم مناسب، درمان و مهار کنید.

کوددهی درخت موز در آپارتمان :

درخت موز، نیاز زیادی به کوددهی مصنوعی دارد و لازم است از کودهای مخصوص گیاهان آپارتمانی، به شرط کیفیت و مرغوبیت و سلامت، برای کوددهی آن استفاده کنید تا گیاه شادابی داشته باشید که رشد خوبی هم دارد.

مراقب کوددهی بیش از حد و خطر مسمومیت کودی برای گیاه خود باشید.

تعویض گلدان درخت موز در آپارتمان:

درخت موز، سریع الرشد است و لازم است سایز های کوچک و متوسط آن سالی یک بار و سایزهای بزرگ آن چند سال یک بار، تعویض گلدان شوند و از خاک جدید و مرغوب برای آن ها استفاده شود.

اگر امکان تعویض گلدان در سایزهای بزرگ نبود، هر چند ماه یک بار خاک جدید و مرغوب را داخل گلدان آن بریزید.

یکی از دلایل رشد نکردن بوته موز در آپارتمان، عدم تعویض گلدان آن و جای تنگ و کوچک گلدان است.

سوالات متداول:

1. Q: آیا درخت موز در آپارتمان میوه می‌دهد؟
   A: به‌ندرت. میوه‌دهی معمولاً فقط در شرایط ایده‌آل نور، رطوبت و تغذیه و بیشتر در گلخانه یا پاسیو اتفاق می‌افتد.

2. Q: بهترین نور برای موز آپارتمانی چیست؟
   A: نور شدید اما غیرمستقیم؛ پنجره‌های جنوبی با آفتاب ملایم زمستان یا پنجره‌های شمالی پرنور مناسب هستند.

3. Q: هر چند وقت یک‌بار باید موز را آبیاری کرد؟
   A: معمولاً ۲ بار در هفته و در محیط‌های گرم ۳ بار؛ در زمستان هفته‌ای یک‌بار کافی است، به شرط زهکش مناسب.

4. Q: چرا برگ‌های موز زرد یا لوله‌ای می‌شوند؟
   A: معمولاً به دلیل آبیاری نادرست، سرما، خشکی هوا یا نور نامناسب.

5. Q: بهترین روش تکثیر موز در خانه چیست؟
   A: جدا کردن پاجوش‌ها، که ساده‌ترین و رایج‌ترین روش تکثیر موز است.

آیا شما تجربه نگهداری درخت موز در آپارتمان را داشته‌اید و چه چالشی برایتان سخت‌تر بوده است؟

منابع اصلی:

1-همه چیز درباره نگهداری از درخت موز

2-نحوه نگهداری و کاشت درخت موز در گلدان!!

3-مراقبت و نگهداری درخت موز خانگی