خرزهره، آموزش نگهداری و نکات ایمنی درفضای سبز

خلاصه مقاله :

خرزهره یک درختچه همیشه‌سبز، مقاوم و سریع‌الرشد است که با وجود سمی بودن، به دلیل گل‌های زیبا و دوره گل‌دهی طولانی، محبوبیت زیادی در فضای سبز دارد. این گیاه بومی مناطق گرمسیری بوده و گرما، خشکی و حتی سرماهای ملایم را به‌خوبی تحمل می‌کند. خرزهره برای گل‌دهی مطلوب به نور مستقیم خورشید نیاز دارد و در خاک‌های مختلف نیز رشد می‌کند. با رعایت اصول ساده نگهداری و توجه به سمی بودن آن، می‌توان از زیبایی این گیاه در باغچه یا گلدان لذت برد.

مقدمه:

خرزهره درختچه ای ست بسیار مقاوم ، همیشه سبز و سریع الرشد والبته سمی با گل هایی زیبا به رنگ های مختلف و دارای تنوع گونه ای بالا.

نام علمی آن Nerium oleander می باشد و بومی آفریقا و جزیره ماداگاسکار است و اکنون در سرتاسر جهان گونه های مختلفی از آن وجود دارند گه دارای تنوع در شکل گل و شکل برگ و رنگ گل و رنگ برگ هستند.

خرزهره در اصل درختچه ای مخصوص اقلیم های گرم و مرطوب است اما در سایر اقلیم ها هم کاشته می شود.

در کشور ایران هم خرزهره در مناطق و اقلیم های مختلف کاشته می شود و به خصوص در جنوب ایران درختچه ای رایج است. زیباترین خرزهره ها را در این مناطق مشاهده می کنیم.

تمام قسمت های این گیاه به خصوص برگ های آن سمی است و بلع آن منجر به مسمومیت و مرگ حیوانات و حتی کودکان می شود.تماس برگ های خرزهره با پوست دست برخی از افراد هم آلرژی زاست و ممکن است منجر به سوزش و حساسیت پوستی شود. بنابراین لازم است هنگام تماس با برگ های خرزهره از دستکش باغبانی استفاده کنید.

با این که گیاه خرزهره گیاهی سمی و در برخی موارد خطرناک است اما جالب است بدانید که جزء گیاهان دارویی محسوب می شود و در طب سنتی از برگ های آن برای موارد مختلف درمانی استفاده می شود از جمله برای تسکین درد کمر، بیماری های مو مانند کچلی، درمان بیماری های پوست، تقویت مو و…. که البته این استفاده نباید سرخود صورت گیرد و بهتر است حتما با متخصص طب سنتی در این مورد مشورت شود وگرنه ممکن است آسیب زننده و خطرناک باشد.

برگ های خرزهره برگ هایی باریک، ضخیم، گوشتی هستند که بویی تلخ دارند. این برگ ها به صورت متقابل روی ساقه هستند و تا حدودی شبیه برگ های درخت بید هستند و بسیار سمی هستند.برگ های خرزهره معمولا سبز هستند اما گونه های برگ ابلق آن هم وجود دارد.

گل های خرزهره معمولا 5 گلبرگی هستند و در رنگ های سفید، زرد ، کرم، صورتی، قرمز و بنفش وجود دارند. البته گونه هایی از خرزهره هم وجود دارند که گل ها پرپر و بسیار زیبا هستند اما کمتر یافت می شوند.

رنگ غالب گل های خرزهره قرمز و صورتی است و رنگ های سفید و کرم آن کمتر هستند و فراوانی کمتری دارند اما آن ها هم در نقاط مختلف یافت می شوند.

گل دهی خرزهره از بهار تا پاییز است و می توان گفت دوره گل دهی خوب و طولانی دارد.

درختچه خرزهره به میوه هم می رود که میوه ها به صورت باریک هستند و غلاف دارند.

هرس بعد از اتمام گل دهی برای خرزهره توصیه می شود ( یک بار در سال ).

دمای مناسب برای خرزهره:

خرزهره درختچه ای بسیار مقاوم و سازگار است و به خصوص گرما و خشکی را خوب تحمل می کند و حتی سرما و یخبندان های سبک را هم به خوبی تحمل می کند. اما نسبت به یخبندان های خیلی شدید حساس است.

اگر در اقلیم های سرد و خشک درختچه خرزهره را در باغچه کاشته اید بهتر است در فصل زمستان روی گیاه را بپوشانید ( به خصوص در شب های خیلی سرد زمستان ) هرچند ممکن است با این کار باز هم دچار سرمازدگی و یخ زدگی ریشه ها شود اما اگر در گلدان نگهداری می کنید بهتر است با شروع سرما خرزهره را به داخل منزل و پشت پنجره آفتاب خور انتقال دهید تا از سرمای سخت زمستانه مصون بماند و دوباره با شروع گرما در فصل بهار آن را به فضای باز منتقل کنید.

رطوبت بالای خاک همراه با سرمای شدید در فصل زمستان باعث ایجاد پوسیدگی ریشه در خرزهره می شود.

خرزهره گیاهی بومی اقلیم های گرمسیری است اما سازگاری آن به آب و هواهای مختلف خوب است. البته بهتر است در اقلیم هایی که زمستان های سخت و یخبندان های طولانی دارند کاشته نشوند.

هرچند خرزهره گرما و رطوبت را با هم ترجیح می دهد اما سازگاری آن به خشکی محیط هم بالاست و در اقلیم های خشک هم قابل کاشت است.

مشخصه	شرح
نام علمی	Nerium oleander
نوع گیاه	درختچه همیشه‌سبز و زینتی
نیاز نوری	آفتاب کامل تا نیم‌سایه
آبیاری	متوسط، پس از خشک شدن خاک
دمای مناسب	گرم تا معتدل، حساس به یخبندان شدید
خاک مناسب	انواع خاک با زهکشی مناسب
دوره گل‌دهی	از بهار تا پاییز
تکثیر	بذر و قلمه
نکته ایمنی	تمام قسمت‌ها سمی هستند

نورمناسب برای خرزهره:

خرزهره درختچه ای آفتاب دوست است و برای به گل دهی به چندین ساعت آفتاب مستقیم نیاز دارد. البته در شرایط نیم سایه و نیم آفتاب هم دوام خوبی دارد و در سایه کامل هم می ماند اما در سایه کامل ممکن است گل دهی آن کم شود و بوته مانند شرایط آفتاب کامل سرحال و شاداب نیست چون به طور کلی خرزهره مخصوص اقلیم هایی ست که آفتاب مستقیم دارند.

آبیاری مناسب برای خرزهره:

خرزهره درختچه ای مقاوم به تشنگی و کم آبی ست. بنابراین برای کاشت در اقلیم های خشک گزینه خوبی ست اما به طور کلی باید در فاصله بین دو آبیاری خاک آن کاملا خشک شود بعد آبیاری شوددر فصول گرم به خصوص در فصل تابستان نیاز گیاه به آبیاری بیشتر است اما در فصل زمستان لازم است آبیاری گیاه را کم کنید ( به خصوص در اقلیم های سرد و خشک )

رطوبت مناسب برای خرزهره:

رطوبت بالای خاک همراه با سرمای شدید در فصل زمستان باعث ایجاد پوسیدگی ریشه در خرزهره می شود.

خاک مناسب برای خرزهره:

خرزهره در انواع مختلف خاک حتی خاک های فقیر هم قابل کاشت و پرورش است اما اگر در خاکی قوی و زهکشی شده باشد شادابی بیشتری خواهد داشت.

تکثیر خرزهره:

این درختچه مقاوم و سازگار با بذر و قلمه قابل تکثیر است.

آفات و بیماری های خرزهره:

به طور کلی مقاومت خرزهره به آفات و بیماری ها خوب است اما ممکن است مورد حمله آفاتی مانند شته ها و شپشک های آرد آلود قرار گیرد.

شته ها به خرزهره حمله می کنند و از شیره گیاهی آن تغذیه می کنند و باعث انتقال بیماری های قارچی و ویروسی به آن می شوند و گیاه را چسبناک می کنند که در این حالت باید فوری گیاه خرزهره را با سموم مناسب سم پاشی کرد و این آفت را مهار کرد.

در اقلیم های گرم و مرطوب هم امکان حمله شپشک های آرد آلود به خرزهره وجود دارد که باعث شده تارهای پنبه ای مانند چسبناک روی ساقه ها و برگ ها مشاهده شود که به محض مشاهده باید نسبت به سم پاشی و درمان آن اقدام کنید.

سرما و رطوبت بالا هم باعث حمله قارچ های بیماریزا به ریشه خرزهره می شود و آن را می پوساند.

پروانه ها و لارو آنها هم ممکن است به خرزهره حمله کنند. بنابراین مشاهده چشمی و هفتگی گیاه بسیار مهم است.

آفات بیشتر در اقلیم های گرم و فصول گرم مانند فصل تابستان به خرزهره حمله می کنند و در اقلیم های معتدل و فصول خنک مانند فصل بهار و فصل پاییز درختچه خرزهره کمتر در معرض حمله آفات فضای سبز قرار می گیرد.

سوالات متداول:

Q: آیا خرزهره برای کاشت در گلدان مناسب است؟
A: بله، خرزهره در گلدان هم رشد خوبی دارد، به‌شرط نور کافی و آبیاری اصولی، و در مناطق سرد بهتر است زمستان‌ها به فضای بسته منتقل شود.
Q: آیا خرزهره واقعاً خطرناک است؟
A: تمام قسمت‌های گیاه سمی هستند و بلع یا تماس طولانی می‌تواند خطرناک باشد، بنابراین باید دور از دسترس کودکان و حیوانات نگهداری شود.
Q: چرا خرزهره من گل نمی‌دهد؟
A: کمبود نور مستقیم خورشید یا هرس نامناسب می‌تواند باعث کاهش گل‌دهی شود.
Q: بهترین زمان هرس خرزهره چه موقع است؟
A: هرس سالانه بعد از پایان دوره گل‌دهی توصیه می‌شود.
Q: خرزهره به چه میزان آبیاری نیاز دارد؟
A: این گیاه به کم‌آبی مقاوم است و باید بین دو آبیاری اجازه داد خاک کاملاً خشک شود.