آموزش نگهداری سرخس در محیط مرطوب

 خلاصه مقاله :

سرخس‌ها از محبوب‌ترین گیاهان آپارتمانی هستند که با برگ‌های سبز، پرپشت و حس‌وحال جنگلی، طراوت خاصی به خانه می‌بخشند. در این مقاله با انواع رایج سرخس‌ مانند برگ شمشیری، پرسیاوشان، شاخ گوزنی و لانه پرنده آشنا می‌شویم و نیازهای اصلی آن‌ها مثل نور، آبیاری، رطوبت و دما را بررسی می‌کنیم. بیشتر سرخس‌ها نور غیرمستقیم، رطوبت بالا و خاک سبک را دوست دارند و به خشکی حساس‌اند. رعایت این نکات ساده کمک می‌کند سرخسی سالم، شاداب و ماندگار در خانه داشته باشید.

مقدمه:

سرخس ها خانواده ای زیبا و  گسترده از گیاهان جنگلی هستند که از جنگل های  استوایی جهان، به همه جای دنیا  پخش شده و به عنوان گیاهانی آپارتمانی، جای خود را درخانه های مردم بازکرده اند.

سرخس ها، گیاهانی پرپشت و جذاب و رطوبت دوست هستند که برای گلدان های پایه دار و گلدان های آویز، مناسب و زیبا هستند.

سرخس ها، گیاهانی با مقاومت متوسط هستند و نکات خاصی در نگهداری دارند که باید این نکات رعایت شوند تا گیاهی شاداب و سرحال داشته باشید.

نام علمی سرخس Polypodiopsida  می باشد و دارای گونه های مختلف و متنوعی است.

از انواع معروف سرخس، می توان به سرخس برگ شمشیری با نام علمی nephrolepis exaltata ، سرخس شاخ گوزنی با نام علمی platycerium bifurcatum، سرخس پرسیاوشان با نام علمی adiantum capillus veneris ، و سرخس لانه پرنده با نام علمی asplenium nidus اشاره کرد که به شرحی از هرکدام می پردازیم :

سرخس برگ شمشیری( فوژر ) Nephrolepis exaltata

این نوع از سرخس، بسیار رایج و پرطرفدار و محبوب است.

شرایط نگهداری سرخس برگ شمشیری در آپارتمان:

سرخس برگ شمشیری گیاهی ست نسبتا آب دوست که چندان تحمل تشنگی و خشکی را ندارد.

هفته ای دوبار آبیاری برای آن مناسب است و حتما آب اضافی در زیرگلدانی تخلیه شود.

بهتر است از آب بدون املاح مانند آب تصفیه شده یا آبی که 48 ساعت مانده باشد برای آبیاری آن استفاده شود.

به نور غیرمستقیم و متوسط نیاز دارد، اما در سایه بهتر از نور شدید می ماند و نور شدید، باعث رنگ پریدگی برگ های آن می شود.

دمای مناسب این گیاه بین 15 تا 22 درجه سانتیگراد است، البته کمی دمای بالا یا پایین تر را نیز تحمل می کند، اما باید از تغییرات ناگهانی دما دور باشد و به طور کلی حساس به سرماست ودر دماهای خیلی پایین، رنگ برگ ها زرد می شوند.

با اینکه سرخس بسیار رطوبت دوست است، اما بهتر است این  نوع از سرخس، به خاطر دندانه های زیادی که در برگ هایش دارد به طور مستقیم اسپری آب نشود، چون گیر کردن آب لای دندانه های برگ، باعث شیوع بیماری های قارچی می شود و بهتر است رطوبت برای این گیاه، به صورت غیر مستقیم، از طریق بخور آب سرد ملایم و مرطوب بودن هوای اطراف گیاه تامین شود.

از خاک های آماده مخصوص گیاهان آپارتمانی، برای آن به شرط مرغوبیت و کیفیت، استفاده شود.سرخس شمشیری، به کیفیت خاک حساس است و بهتر است از خاک های غنی و عالی برای آن استفاده شود.

سرخس برگ شمشیری با بذر و تقسیم بوته ازدیاد می یابد.

رنگ پریدگی برگ ها، ریزش برگ ها، زرد شدن برگ ها، سوختن نوک برگ ها، خشک شدن برگ ها و بی حالی بوته، پوسیدگی ریشه و  لکه برگی، از جمله مشکلاتی ست که ممکن است برای سرخس برگ شمشیری  ایجاد شود که به دلایلی مانند تشنگی و آبیاری کم، خشکی محیط، عدم تغذیه یا کوددهی بیش از حد، نور کم یا زیادو وجود آفات و قارچ هایی مانند فوزاریوم ایجاد می شود.

همچنین، سرخس برگ شمشیری، ممکن است مورد حمله آفاتی مانند شپشک آرد آلود، کنه تارعنکبوتی و سپردار، قرار گیرد که به محض مشاهده باید درمان ومهارشود.

سالی یک بار، گلدان سرخس برگ شمشیری را یک سایز بزرگ کنید و از خاک جدید و مرغوب برای آن استفاده کنید.

سرخس برگ شمشیری، به عدم کوددهی و فقر مواد غذایی خاک حساس است و علاوه بر خاک غنی، تغذیه منظم با کودهای عالی و مرغوب برای این گیاه، بسیار با اهمیت و حیاتی است که البته باید، مراقب کوددهی زیاد و بی اصول و خطر مسمومیت غذایی هم باشید.

سرخس پرسیاوشان Adiantum capillus veneris

این سرخس، نوعی گیاه دارویی ست که برای خواص درمانی آن کشت می شود، اما به دلیل زیبایی خاص و منحصر به فردی که دارد، به عنوان یک گیاه زینتی آپارتمانی هم استفاده می شود.

شرایط نگهداری سرخس پرسیاوشان در آپارتمان:

سرخس پرسیاوشان به نور غیرمستقیم نیاز دارد و در شرایط سایه، خوب می ماند و تحمل نور شدید و مستقیم خورشید را ندارد.

گیاهی ست آب دوست، که تحمل تشنگی را ندارد.بهتر است هفته ای 2 بار سیراب شود و توجه کنید که زهکش ته گلدان حتما سالم باشد و آب اضافی داخل زیرگلدانی حتما تخلیه شود ( مهم).

سرخس پرسیاوشان، گیاهی رطوبت دوست است و به هیچ وجه، تحمل خشکی را ندارد.یک روز در میان، آن را با آب جوشیده سرد شده مانده در کتری یا سماور و دور از نور مستقیم خورشید، اسپری آب کنید و اگر کنار آن گاهی بخور سرد ملایم روشن کنید خیلی خوب است.

پرسیاوشان، گیاهی معتدل دوست است و دمای بین 18 تا 25 درجه سانتیگراد برای آن مناسب است.

از خاک های آماده و مخصوص گیاهان آپارتمانی، به شرط سلامت و کیفیت لازم، می توانید برای پرسیاوشان استفاده کنید.

پرسیاوشان، با بذر و تقسیم بوته زیاد می شود.

این گیاه هم ممکن است دچار مشکلاتی مانند زرد شدن برگ ها، لوله ای شدن برگ ها، خشک شدن برگ ها، قهوه ای شدن برگ ها و پوسیدگی ریشه شود که به دلایلی، مانند شدت یا کاهش نور، خشکی محیط، آبیاری بیش از حد یا آبیاری کم و عدم کوددهی یا مسمومیت کودی و وجود آفات و قارچ های بیماری زا ایجاد می شوند.

پرسیاوشان، به خصوص در محیط های خیلی گرم و خیلی خشک، در معرض حمله کنه قرمز قرار دارد که به محض مشاهده زردی برگ ها همراه با تارهای عنکبوتی زیر برگ ها، باید نسبت به مهار و درمان آن اقدامات لازم صورت گیرد.

بهتر است هر 2 سال یک بار گلدان پرسیاوشان را یک سایز بزرگتر کنید و از خاک جدید و مرغوب برای گلدان جدید استفاده کنید و گیاه را به صورت منظم با کودهای با کیفیت کوددهی کنید و مراقب مسمومیت کودی هم باشید.

سرخس شاخ گوزنی Platycerium bifurcatum

سرخس شاخ گوزنی سرخسی ست کمیاب و جالب و هوازی ( اپی فیت) که درخاستگاه اصلی جغرافیایی خود در جنگل های استوایی، روی تنه درختان می روید و در آن شرایط محیطی نیازی به خاک ندارد، اما در شرایط آپارتمان، می توان آن را در خاک های سبک یا خزه یا الیاف گیاهی در داخل گلدان هم نگهداری کرد.زیبایی این گیاه، به خاطر برگ های شاخ گوزن مانندی آن است.

شرایط نگهداری سرخس شاخ گوزنی در آپارتمان:

این گیاه، نور زیاد و غیرمستقیم را می پسندد، هرگز نور مستقیم آفتاب روی آن نتابد.

این سرخس، آب دوست است و هفته ای 2 الی 3 بار آبیاری شود و حتما آب اضافی داخل زیرگلدانی کاملا تخلیه شود.

دمای 15 الی 27 درجه سانتیگراد برای این گیاه مناسب است، اما کلا گرما را به سرما ترجیح می دهد.

می توان آن را در خاک های بسیار سبک آپارتمانی یا خزه یا الیاف گیاهی کاشت.

سرخس شاخ گوزنی، به شدت رطوبت دوست است و اسپری آب روزانه با آب بدون املاح و دور از نور شدید و بخور سرد ملایم، برای آن توصیه می شود.

این سرخس، با کاشت اسپور و تقسیم بوته زیاد می شود.

این گیاه ممکن است دچار مشکلاتی مانند زرد شدن برگ ها، ریزش برگ ها،قهوه ای شدن برگ ها، نازک شدن برگ ها، خم شدن بوته و لکه های زرد روی برگ ها شود که به دلایلی مانند آبیاری نادرست، نور نامناسب، عدم تهویه هوای محیط، دماهای خیلی پایین یا خیلی بالا، خاک نامناسب و ناسالم، عدم کوددهی یا کوددهی بیش از حد ووجود آفات و بیماری ها ایجاد می شود.

مگس های سفید، شته ها و کنه ها و شپشک های آردآلود هم ممکن است به این گیاه حمله کنندکه به محض مشاهده آفات یا علائم آن، باید فوری درمان و مهار شوند.

کوددهی منظم و طبق برنامه با کودهای مرغوب و با کیفیت، برای سرخس شاخ گوزنی توصیه می شود و البته مراقب کوددهی زیاد و نادرست هم باید باشید.

هر 2 یا 3 سال یک بار می توانید گلدان این گیاه را یک درجه بزرگ تر کنید و از خاک جدید و غنی برای آن استفاده کنید.

سرخس لانه پرنده Asplenium nidus

سرخس لانه پرنده گیاهی ست  کند رشد و هوازی ( اپی فیت) و زیبا با برگ های جذاب و چرمی مانند که در خاستگاه اصلی جغرافیایی خود در جنگل های استوایی روی تنه درختان می روید و در آن اقلیم ها نیاز به خاک ندارد، اما در شرایط آپارتمانی می توان آن را در گلدان با خاک های سبک و الیاف گیاهی و خزه نگهداری کرد.

این سرخس هم، نور شدید و غیرمستقیم را می پسندد و از تابش مستقیم آفتاب روی آن جلوگیری شود.

این سرخس نیز آب دوست است و هفته ای 2 الی 3 بار آبیاری را می پسندد و آب اضافی داخل زیر گلدانی حتما تخلیه شود.

دمای 18الی 28 درجه سانتیگراد برای این سرخس مناسب است و مانند کلیه سرخس ها به سرما حساس است، اما دماهای بالا را تا حد زیادی تحمل می کند.

در خاک های سبک آپارتمانی یا خزه یا الیاف گیاهی کاشته می شود.

این سرخس هم با کاشت اسپور و تقسیم بوته زیاد می شود.

این سرخس هم ممکن است دچار مشکلاتی مانند زرد شدن برگ ها، قهوه ای شدن برگ ها و کمرنگ شدن برگ ها شود که به دلایلی مانند آبیاری نادرست، نور نامناسب، عدم کوددهی یا مسمومیت کودی و وجود آفات و بیماری ها ایجاد می شوند.

این سرخس هم ممکن است مورد حمله آفاتی مانند مگس های سفید، شته ها، کنه ها و شپشک های آردآلود قرار گیرد که به محض تشخیص، باید فوری درمان و مهار شود.

لازم است سرخس لانه پرنده هم به صورت منظم با کودهای مرغوب و با کیفیت کوددهی شود و از کوددهی زیاد و غیراصولی برای آن اجتناب شود.

هر 2 یا 3 سال یک بار می توانید گلدان این نوع سرخس را یک سایز بزرگ ترکنید و از خاک جدید و مرغوب برای آن استفاده کنید.

سوالات متداول:

1. Q: آیا سرخس‌ها برای خانه‌های کم‌نور مناسب هستند؟
   A: بله، بیشتر سرخس‌ها نور غیرمستقیم و متوسط را ترجیح می‌دهند و در سایه روشن هم رشد خوبی دارند.

2. Q: چند بار در هفته باید سرخس‌ها را آبیاری کرد؟
   A: معمولاً ۲ تا ۳ بار در هفته، بسته به دما، رطوبت محیط و نوع سرخس؛ خاک باید همیشه کمی مرطوب باشد.

3. Q: چرا نوک برگ‌های سرخس قهوه‌ای می‌شود؟
   A: اغلب به دلیل خشکی هوا، کمبود رطوبت یا استفاده از آب دارای املاح زیاد است.

4. Q: بهترین دما برای نگهداری سرخس‌ها چقدر است؟
   A: بیشتر سرخس‌ها دمای معتدل بین ۱۵ تا ۲۵ درجه سانتی‌گراد را دوست دارند و به سرما حساس‌اند.

5. Q: آیا سرخس‌ها به کوددهی نیاز دارند؟
   A: بله، کوددهی منظم و ملایم در فصل رشد ضروری است، اما زیاده‌روی در کود می‌تواند به گیاه آسیب بزند.

کدام نوع سرخس را در خانه نگهداری می‌کنید و چه تجربه‌ای از نگهداری آن داشته‌اید؟

منابع اصلی:

1-روش نگهداری از گیاه سرخس

2-نگهداری سرخس در خانه؛ راهنمای کامل مراقبت از گیاه سرخس همیشه سبز

3-راهنمای کامل نگهداری از سرخس‌ آپارتمانی + بیماری‌ها و درمان