آموزش نگهداری یاس آبی با گل‌های معطر

خلاصه مقاله:

یاس آبی یا Plumbago capensis یک درختچه همیشه‌سبز و زیبا با گل‌های آبی چشم‌نواز است که بومی آفریقای جنوبی است و در سراسر جهان طرفداران زیادی دارد. این گیاه در تابش نور زیاد گلدهی خوبی دارد و اگر در گلدان نگهداری شود باید نور، آب، دما و خاک مناسب فراهم شود تا سلامت و گلدهی‌اش حفظ شود. یاس آبی در زمستان به استراحت نیاز دارد و باید آبیاری و کوددهی کاهش یابد تا از پوسیدگی و مشکلات دیگر جلوگیری شود. مراقبت از نور، آبیاری منظم، خاک خوب زهکش‌دار و هرس صحیح بعد از گلدهی از مهم‌ترین نکات نگهداری این گیاه هستند.

مقدمه:

یاس آبی درختچه ای ست علفی، زیبا، همیشه سبز، بالارونده و خاص، با گل هایی خوشرنگ و جذاب، به رنگ آبی.

نام علمی این درختچه زیبا Plumbago capensis می باشد و بومی آفریقای جنوبی است و اکنون در سرتاسر جهان پخش شده است و جای خود را در میان طرفداران و دوستداران گل و گیاه باز کرده است.

این درختچه زیبا در حقیقت گیاه فضای باز در مناطق مرطوب و گرمسیری ست که زمستان هایی ملایم دارند اما در محیط آپارتمان به شرط قرار گرفتن در پشت پنجره و تابش آفتاب از پشت شیشه ( به جز فصل تابستان) هم قابل نگهداری ست و می توان آن را گیاهی آپارتمانی هم محسوب کرد.

این درختچه زیبا برگ های سبز براق دارد که به صورت متقابل قرار گرفته اند و ساقه هایش نازک و رونده هستند.

زیبایی این گیاه به خاطر رنگ خاص آبی گل های آن است که البته هیچ عطری ندارند و فقط زیبایی دارند اما طول مدت گل دهی این گیاه طولانی ست ( چندین ماه در سال و می توان گفت بیشتر طول سال ) و همین عامل باعث محبوبیت این درختچه زیبا شده است.

این گیاه به شیطران آبی و یاس کبود هم معروف است.

یاس آبی درختچه ای بالارونده است و به هرس شدید بعد از گل دهی نیاز دارد و طول ساقه ها را باید به 15 سانتیمتر کاهش داد.

این درختچه زیبا مخصوص فضای بازهایی مثل جنوب ایران است که آب و هوای گرم و مرطوب و زمستان هایی ملایم دارند اما در شرایط آپارتمانی و محافظت از سرما به شرط برخورداری از نور و آفتاب کافی داخل آپارتمان در هر اقلیمی می توان آن را پرورش داد و نگهداری کرد و از زیبایی و جلوه گری آن لذت برد.

یاس آبی را در گلدان به عنوان یک گیاه آویز هم می توان استفاده و نگهداری کرد.

برگ های این گیاه زیبا خاصیت دارویی دارند و از قدیم در آفریقای جنوبی برای مصارف طب سنتی استفاده می شده است.

این درختچه زیبا در فصل زمستان نیاز به استراحت و رکود دارد و بهتر است آبیاری آن را کاهش داد و کوددهی مصنوعی آن را قطع کرد.

شرایط نگهداری یاس آبی در آپارتمان:

نور مناسب برای یاس آبی:

این گیاه در آپارتمان به نور شدید و کافی نیاز دارد و حتما باید پشت پنجره باشد وگرنه گل دهی آن کم می شود یا متوقف می شود.

تابش آفتاب از پشت پنجره ( به جز فصل تابستان) به مدت کوتاه برای این گیاه لازم است و در کیفیت گیاه خیلی موثر است.

نور کم و ناکافی باعث می شود گیاه بیش از حد رشد علفی کند و ساقه ها خیلی دراز و بی قواره شوند و فاصله میان برگ ها زیاد شود و گیاه به گل نرود یا گل دهی آن کم شود.

نور مستقیم آفتاب در فصول گرم به خصوص از خرداد تا شهریور باعث سوختگی برگ ها و گل های یاس آبی می شود.

بهترین مکان برای نگهداری یاس آبی در آپارتمان، پنجره های جنوبی با نور شدید و غیر مستقیم است که چند ساعت در روز آفتاب دارند.

آبیاری مناسب برای یاس آبی :

یاس آبی، گیاهی آب دوست است و بهتر است از بهار تا پاییز به صورت منظم آن را دوبار در هفته آبیاری کرد و در فصل زمستان آبیاری آن را به هفته ای یک بار یا ده روز یک بار کاهش داد و آب اضافی داخل زیرگلدانی را حتما تخلیه کنید.

تشنگی و آبیاری کم باعث کمرنگ شدن برگ ها و افتادگی برگ های یاس آبی می شود.

آبیاری بیش از حد هم باعث زرد شدن برگ ها و باتلاقی شدن خاک شده و خطر بیماری هایی مانند پوسیدگی ریشه را بالا می برد.

مراقب زهکش ته گلدان برای یاس آبی باشید که گرفته و ناسالم نباشد.

دمای مناسب برای یاس آبی :

یاس آبی گیاهی حساس به سرماست و دماهای زیر 7 درجه را معمولا نمی تواند تحمل کند و در سرما ابتدا برگ ها رنگ پریده شده و بعد کم کم سیاه شده و ریزش می کنند و هوای سرد باعث می شود غنچه ها باز نشوند وممکن است برگ ها چروکیده شوند و به طور کلی گیاهی ست که اصلا با سرما میانه خوبی ندارد و گرما دوست است البته گرما باید همراه با رطوبت باشد وگرنه در گرمای شدید بدون رطوبت محیط برگ ها خشک و چروک شده و غنچه ها ممکن است ریزش کنند و بوته ممکن است حالت پژمرده به خود بگیرد.پس گرمای شدید و سرمای شدید هر دو برای یاس آبی مضر است و گل دهی گیاه را تحت تاثیر قرار می دهد.

یاس آبی در محیط آپارتمان در دمای بین 18 تا 25 درجه سانتیگراد دوام خیلی خوبی دارد و می توان گفت 18 درجه برای این گیاه ایده آل ترین است.

مشخصه	شرح
نام علمی	Plumbago capensis (یا Plumbago auriculata)
نور مورد نیاز	نور زیاد یا آفتاب کامل برای گلدهی بهتر
آبیاری	منظم در دوره رشد، جلوگیری از آب‌ماندن خاک
خاک مناسب	خاک سبک، زهکش‌دار، غنی از مواد آلی
دما	گرم و ملایم (۱۸–۲۵ °C مناسب آپارتمان)
هرس	بعد از گلدهی برای رشد بهتر
تکثیر	بذر، قلمه ساقه، تقسیم بوته

رطوبت مناسب برای یاس آبی :

یاس آبی ذاتا گیاهی رطوبت دوست است و در زادگاه بومی خود در آفریقا رطوبت کافی از محیط اطرافش دریافت می کند اما در شرایط آپارتمان عملا این ممکن نیست و گیاهی ست که تا حدی به خشکی محیط مقاوم است.

بهتر است این گیاه را اسپری آب نکنید و هفته ای یک الی دوبار از بخور سرد ملایم در نزدیک آن استفاده کنید تا هوای محیط آپارتمان بیش از حد خشک نشود.

در خشکی شدید، نوک برگ ها شروع به خشک شدن می کنند و ظاهر گیاه را زشت می کنند.

هرگز از براق کننده های شیمیایی برای تمیز کردن برگ های این گیاه استفاده نکنید چون برگ ها راسیاه می کند.

خاک مناسب برای یاس آبی :

یاس آبی درختچه ای ست که در اصل مخصوص فضای باز است و باید از خاک های باغچه ای برای آن استفاده کرد و در ترکیب خاک آن خاکبرگ و شن هم استفاده کنید به طور مثال 80 درصد خاک باغچه ای و 20 درصد خاکبرگ و شن باشد.

تکثیر یاس آبی :

این درختچه زیبا با روش های مختلفی از جمله کاشت بذر، قلمه ساقه ، خوابانیدن و تقسیم بوته زیاد می شود.

بیماری ها آفات و مشکلات یاس آبی :

نور کم، باعث دراز شدن و علفی شدن ساقه های یاس آبی شده و گل دهی گیاه را کم یا متوقف می کند.

نور مستقیم آفتاب در فصل تابستان، باعث سوختگی برگ ها و گل های یاس آبی می شود.

آبیاری کم و تشنگی، باعث رنگ پریدگی برگ ها ، افتادگی بوته و پژمردگی بوته می شود.

آبیاری زیاد و بیش از حد، باعث زرد شدن برگ های یاس آبی و باتلاقی شدن خاک و بیماری های قارچی مانند پوسیدگی ریشه می شود.

زهکش معیوب و ناسالم ته گلدان، باعث بروز مشکلاتی مانند خفگی ریشه یا پوسیدگی ریشه می شود.

دماهای خیلی بالا بدون رطوبت و همراه با خشکی شدید محیط، باعث قهوه ای شدن، چروک شدن و ریزش برگ ها و غنچه های یاس آبی می شود و خطر حمله کنه ها را زیاد می کند.

دماهای خیلی پایین و سرما هم باعث توقف گل دهی، باز نشدن غنچه ها و کمرنگ شدن و سیاه شدن برگ ها و حتی نابودی گیاه می شود.

عدم رطوبت در محیط و خشکی بیش از حد محیط، باعث سوختن نوک برگ های یاس آبی می شود.

رطوبت بیش از حد محیط و سرما به طور همزمان، باعث شیوع بیماری های قارچی در یاس آبی می شود.

خاک ناسالم و حاوی تخم حشرات و امراض قارچی، باعث شیوع آفات و بیماری ها در یاس آبی می شود.

عدم کوددهی در یاس آبی، باعث کاهش یا توقف گل دهی و ریز ماندن برگ های جدید و ریزش برگ های جوان و کاهش کیفیت برگ ها و عدم رشد کلی گیاه می شود.

آبیاری بیش از حد و خاک باتلاقی، از عمده ترین دلایل ریزش برگ های پایینی گیاه است.

از دلایل اصلی به گل نرفتن یاس آبی می توان به کمبود شدید نور و عدم کوددهی و دماهای خیلی بالا یا خیلی پایین اشاره کرد.

کنه ها در هوای گرم و خشک و شپشک های آردآلود در هوای گرم و مرطوب ممکن است به یاس آبی حمله کنند پس مراقب باشید و به صورت چشمی و روزانه یا هفتگی گیاه خود را بازرسی کنید و در صورت آلوده شدن به این آفات هر چه سریع تر با سموم مناسب مهار و درمان کنید.

کوددهی یاس آبی :

این درختچه زیبا علاوه بر برخورداری از یک خاک مناسب و قوی و سالم، به کوددهی مصنوعی به خصوص برای به گل رفتن هم نیاز دارد و لازم است به صورت منظم از بهار تا پاییز گیاه را با کودهای مرغوب و با کیفیت مخصوص گیاهان آپارتمانی و کودهای گل زا کوددهی کنید.

در فصل زمستان بهتر است کوددهی را قطع کنید و آبیاری گیاه را هم به هفته ای یک بار یا ده روز یک بار کاهش دهید.

تعویض گلدان یاس آبی :

لازم است سالی یک بار گلدان آن را یک سایز بزرگ تر کنید و از خاک جدید و مرغوب برای آن استفاده کنید.

سوالات متداول:

Q: یاس آبی چند ساعت نور نیاز دارد؟
A: این گیاه نور زیاد و روشن را دوست دارد و اگر نور کافی نداشته باشد، رشد علفی و ضعف در گلدهی ایجاد می‌شود.
Q: بهترین روش آبیاری برای یاس آبی چیست؟
A: در دوره رشد، وقتی سطح خاک کمی خشک شد، آبیاری کنید و از آب‌ماندن بیش از حد در خاک جلوگیری کنید تا ریشه‌ها پوسیده نشوند.
Q: آیا یاس آبی را می‌توان در آپارتمان نگهداری کرد؟
A: بله، اگر نور کافی پشت پنجره فراهم باشد و دما مناسب (مثلاً بین ۱۸–۲۵ درجه) نگه داشته شود، می‌تواند در آپارتمان هم رشد کند.
Q: آیا این گیاه نیاز به هرس دارد؟
A: بله، بعد از دوره گلدهی بهتر است ساقه‌ها را کوتاه کنید تا رشد جدید و گلدهی بهتر ایجاد شود.
Q: آیا یاس آبی آفت یا بیماری خاصی دارد؟
A: معمولاً مشکلات زیاد نیستند، اما رطوبت زیاد خاک می‌تواند باعث پوسیدگی ریشه شود و در برخی مناطق کنه و آفات جزئی ممکن است مشاهده شود.