راهنمای پرورش گل شیپوری در خانه

 خلاصه مقاله:

گل شیپوری (Zantedeschia) گیاهی خاص، زیبا و چندساله است که با گل‌های رنگارنگ و فرم منحصربه‌فردش محبوبیت زیادی در خانه‌ها و گل‌فروشی‌ها دارد. این گیاه پیازی و گرمادوست، در آپارتمان نیازمند نور زیادِ غیرمستقیم، آبیاری منظم و خاکی سبک با زهکش مناسب است. رعایت دوره خواب پیاز پس از گل‌دهی، نقش مهمی در سلامت و گل‌دهی مجدد آن دارد. با فراهم کردن دما، رطوبت و تغذیه مناسب، شیپوری می‌تواند سال‌ها شاداب بماند و گل‌های چشم‌نواز تولید کند.

مقدمه:

شیپوری گیاهی ست خاص و زیبا و منحصربه فرد و جذاب.

نام علمی این گیاه Zantedeschia  می باشد و بومی مناطق گرم و مرطوب جنوب آفریقاست که امروزه در کل دنیا گسترده و پخش شده و از محبوبیت زیادی برخوردار است.

شیپوری گیاهی پیازی ( ریزوم دار ) و بنابراین چند ساله  است و دارای برگ های کشیده و محکم است که در بسیاری از گونه های آن برگ ها خال دار هستند.

گل های شیپوری به رنگ های مختلف و زیبا شامل سفید، زرد، نارنجی، ارغوانی و…… می باشد.گل شیپوری دارای گونه های زیاد و متنوع است که از معروف ترین آن ها می توان به Zantedeschia aethiopicaو Zantedeschia sun clubو Zantedeschia magic fire و Zantedeschia propagation  اشاره کرد.

شیپوری گیاهی سمی و آلرژی زاست و بهتر است از دسترس کودکان و حیوانات خانگی دور باشد.

شیپوری گیاهی گرمادوست است و تحمل سرما را ندارد.

گل شیپوری خاصیت دارویی دارد و در تقویت سیستم ایمنی بدن، کاهش التهابات، مبارزه با عفونت ها، تسریع در بهبود زخم ها کاربرد دارد.

شیپوری در اصل، گیاهی مخصوص فضای باز در اقلیم های گرمسیری ست، اما در اقلیم های سرد و خشک، گیاهی آپارتمانی محسوب می شود.

از آن جایی که شیپوری، گیاهی پیازی ( ریزوم دار ) است بنابراین بهتر است بعد از اتمام گل دهی درفصل پاییز و زمستان، پیاز آن دوره خواب و رکود را طی کند.

در کشور ایران شیپوری، گیاهی آپارتمانی و فانتزی محسوب می شود، که اصولا هم زمان با عید نوروز به بازار می آید، اما در مواقع دیگر هم می توان آن را در بازارهای گل و گیاه پیدا کرد.

گل شیپوری، در صنعت شاخه بریده و گل فروشی ها هم استفاده می شود.

شرایط نگهداری شیبپوری در آپارتمان :

نور مناسب برای شیپوری :

شیپوری، گیاهی نور دوست است و در اقلیم های گرم و مرطوب، نور شدید و حتی آفتاب مستقیم را می پسندد اما در اقلیم های سرد و خشک و در آپارتمان، نور شدید و غیرمستقیم، برای آن خوب است و بهتر است پشت پنجره های جنوبی بدون آفتاب باشد.

نور مستقیم و شدید آفتاب، باعث سوختن برگ های شیپوری می شود.

در نور خیلی کم هم گیاه شیپوری فقط برگ می دهد و به گل نمی رود، ضمن اینکه برگ ها ریز مانده و بوته خیلی کم رشد می کند.

آبیاری مناسب برای شیپوری :

شیپوری در زادگاه بومی خودش گیاهی آب دوست است، اما در شرایط آپارتمان، بسته به محیط و فصل دور آبیاری، متغیر است و فرق می کند.

در فصول گرم و محیط های گرم بهتر است شیپوری، دو بار در هفته آبیاری شود.

در فصول سرد و محیط های سرد، بهتر است آبیاری آن یک بار در هفته باشد اما به طور کلی، در دمای متعادل و معمول آپارتمان، بهتر است هفته ای یک بار سیراب شود و آب اضافی داخل زیر گلدانی حتما تخلیه شود.

زهکش ته گلدان در شیپوری حتما سالم باشد و گرفته و معیوب نباشد، چون خطر آب ماندگی در اطراف ریشه و خفگی ریشه را بالا می برد و بوته دچار پژمردگی می شود.

آبیاری زیاد در شیپوری، باعث زرد شدن برگ ها و گندیدگی ریزوم آن داخل خاک می شود و ممکن است گل دهی آن را به تاخیر بیندازد.

در تشنگی و آبیاری خیلی دیر هم، پیاز شیپوری ممکن است چروک شده و آسیب ببیند و برگ ها رنگ پریده و بی حال می شوند.

شیپوری، گیاهی پیازی ست و استراحت و رکود برای پیاز آن خوب است و آن را قوی تر می کند.بنابراین بهتر است بعد از پایان گل دهی، زمانی که حس کردیدگل دهی بوته خیلی کم شده و گل ها ریز و ضعیف هستند، آبیاری آن را قطع کنید که در این صورت، برگ ها خشک می شوند.برگ های خشکیده را با قیچی ببرید و گلدان را به مکانی تاریک و بدون رطوبت، مانند زیرزمین های خشک منتقل کنید و بعد از چند ماه دوباره گلدان را از آن جا خارج کنید و آبیاری آن را در نور ملایم شروع کنید تا بوته سبز شود.این دوره رکود و خواب چند ماهه، برای کیفیت و شادابی گیاه بسیار موثر و مطلوب است.چنان چه آبیاری گیاه را همیشه ادامه دهید و به پیاز اجازه استراحت ندهید، بوته و پیاز، کم کم ضعیف شده و کیفیت و شادابی آن کم می شود.

دمای مناسب برای شیپوری :

شیپوری در اصل و در زادگاه های بومی خودش در جنوب قاره آفریقا گیاهی گرمادوست و رطوبت دوست است، اما در شرایط آپارتمان بهتر است در بازه دمایی 18 الی 22 درجه سانتیگراد باشد.

شیپوری به سرما و دماهای پایین حساس است و در این حالت برگ ها رو به زرد شدن می روند و پیاز ممکن است داخل خاک یخ بزند ( در سرمای شدید) و از بین برود.

دماهای بالا و گرمای شدید هم در صورتی برای شیپوری خوب است که رطوبت محیط هم بالا باشد و اگر رطوبت بالا نباشد،گرمای شدید به شیپوری آسیب زده و برگ ها شروع به خشک شدن و سوختن می کنند و در این حالت خطر حمله کنه ها به شیپوری هم وجود دارد.

شیپوری به تهویه محیط حساس است و بهتر است از هوای ناسالم و خیلی خشک مانند گازهای آشپزخانه و وسایل گرمایشی مانند شوفاژ و بخاری دور باشد.

رطوبت مناسب برای شیپوری :

شیپوری گیاهی رطوبت دوست است و در خشکی محیط، نوک برگ ها می سوزند بنابراین، اسپری آب با آب جوشیده سرد شده مانده در کتری یا سماور و دور از نور مستقیم، هرچند روز یک بار، برای آن خوب است و بهتر است اگر محیط شما خشک باشد، بخور سرد ملایم برای آن روشن باشد.

رطوبت بالای محیط همراه با دمای پایین، باعث شیوع قارچ های بیماری زا می شود.

خاک مناسب برای شیپوری :

شیپوری به خاکی اسیدی و زهکشی شده و سبک نیاز دارد و ترکیبی از خاک باغچه ای قوی و خاک های مخصوص گیاهان آپارتمانی برای این گیاه مناسب است.

تکثیر شیپوری:

این گیاه با بذر و پیاز ( ریزوم ) تکثیر می شود اما عمدتا به صورت ریزوم زیاد می شود.

بیماری ها آفات و مشکلات شیپوری:

در نور شدید و مستقیم، ممکن است برگ های شیپوری بسوزند.

در نور خیلی کم شیپوری به گل نمی رود ( یکی از دلایل به گل نرفتن شیپوری ) و برگ ها ریز مانده و بوته رشد کافی نمی کند.

مراقب زهکش ته گلدان برای شیپوری باشید، چون باعث آب ماندگی اطراف ریشه شده و بوته ممکن است دچار پژمردگی شود.

آبیاری زیاد باعث زرد شدن برگ های شیپوری شده و خاک گلدان را باتلاقی و لجنی می کند و خطر فساد پیاز را زیاد می کند و ممکن است باعث تاخیر در گل دهی شود.

در تشنگی و آبیاری خیلی کم هم برگ های شیپوری رنگ پریده شده و پیاز آن چروک شده و آسیب می بیند.

دماهای پایین و سرما باعث زرد شدن برگ ها و حتی آبکی شدن و سیاه شدن برگ های شیپوری می شود و سرمای شدید داخل خاک ممکن است باعث یخ زدن پیاز شیپوری شود.

در دماهای بالا و گرما برگ های شیپوری خشک می شوند و خطر حمله کنه ها به گیاه وجود دارد.

شیپوری به عدم تهویه محیط حساس است و حتما باید در هوای سالمی باشد.

در خشکی بیش از حد محیط، نوک برگ های شیپوری می سوزند.

در رطوبت بالا و دمای پایین، قارچ های بیماری زا فعال می شوند.

عدم کوددهی، باعث ریز ماندن برگ های جوان، رشد نکردن بوته و گاهی عدم گل دهی می شود.

از مهم ترین دلایل به گل نرفتن شیپوری، عدم کوددهی، نور خیلی کم و عدم کوددهی می باشد.

از مهم ترین آفاتی که به شیپوری حمله می کنند، کنه ها، شته ها و شپشک های آرد آلود هستند که به محض مشاهده آفات، باید نسبت به درمان و مهار آن ها اقدام کرد.

در هوای گرم و خشک، کنه ها ممکن است به شیپوری حمله کنند که در این حالت برگ ها زرد شده و تارهای عنکبوتی پشت برگ ظاهر می شود.

در هوای گرم و مرطوب هم شپشک های آردآلود، به شیپوری حمله می کنند، که به محض مشاهده توده های پنبه ای چسبناک روی برگ ها، باید نسبت به درمان و مهار آن اقدام کرد.

کوددهی شیپوری :

کوددهی منظم شیپوری با کودهای مرغوب و با کیفیت، نقش به سزایی در کیفیت و شادابی بوته و به گل رفتن شیپوری خواهد داشت.

مراقب کوددهی بیش از حد و غیر اصولی برای شیپوری باشید، چون ممکن است گیاه دچار مسمومیت کودی شود.

تعویض گلدان شیپوری :

بهتر است بعد از پایان دوره خواب و رکود پیاز شیپوری، از خاک جدید و غنی برای آن استفاده شود.

سوالات متداول:

1. Q: چرا گل شیپوری من گل نمی‌دهد؟
   A: نور کم، کوددهی نامناسب و ندادن دوره خواب به پیاز از مهم‌ترین دلایل گل ندادن شیپوری هستند.

2. Q: هر چند وقت یک‌بار باید گل شیپوری را آبیاری کرد؟
   A: در شرایط معمول آپارتمان، هفته‌ای یک بار کافی است؛ در گرما بیشتر و در سرما کمتر آبیاری شود.

3. Q: آیا گل شیپوری برای کودکان یا حیوانات خانگی خطرناک است؟
   A: بله، این گیاه سمی و آلرژی‌زاست و باید دور از دسترس کودکان و حیوانات نگهداری شود.

4. Q: بهترین دما برای نگهداری شیپوری چیست؟
   A: دمای ایده‌آل بین ۱۸ تا ۲۲ درجه سانتی‌گراد است.

5. Q: چگونه می‌توان گل شیپوری را تکثیر کرد؟
   A: ساده‌ترین روش تکثیر، جدا کردن ریزوم‌ها (پیازها) پس از دوره خواب گیاه است.

شما چه تجربه‌ای در نگهداری یا گل‌دهی دوباره گل شیپوری داشته‌اید؟

منابع اصلی:

1-راهنمای کامل گل شیپوری؛ آنچه باید بدانید

2-نحوه نگهداری و تکثیر گل شیپوری

3-آشنایی با روش نگهداری گل شیپوری در منزل