مشکلات رایج در کوددهی گیاهان آپارتمانی و راه حل های آن ها

فهرست مطالب

خلاصه مقاله:

برای رشد سالم گیاهان آپارتمانی، فقط نور و آبیاری کافی نیست و کوددهی نقش مهمی در تأمین مواد مغذی آن‌ها دارد. این مقاله توضیح می‌دهد که هم کوددهی بیش از حد و هم کمبود کود می‌تواند باعث مشکلاتی مثل زردی برگ‌ها، توقف رشد یا سوختگی نوک برگ‌ها شود. با شناخت علائم کمبود و بیش‌بود مواد غذایی و رعایت زمان و مقدار مناسب کوددهی، می‌توان از آسیب به گیاه جلوگیری کرد. نکته کلیدی این است که کوددهی متعادل و آگاهانه همیشه بهتر از افراط یا تفریط است.

گیاهان برای اینکه رشد خوبی را تجربه کنند باید شرایطی برای آن‌ها فراهم باشد، مهم‌ترین شرایطی که باید همیشه ملاک قرار دهید، نور، آبیاری، خاک و … است اما تقویت گیاهان آپارتمانی تنها با رعایت نکات نگهداری مهیا نمی‌شود، زیرا گیاه برای رشد نیاز به کوددهی نیز دارد.

کوددهی با روش‌های مختلفی امکان‌پذیر است که در این مقاله به بهترین روش‌های کوددهی گیاهان و تقویت گل های آپارتمانی اشاره می‌کنیم.

کوددهی بیش از حد:

هنگام کوددهی به گیاهان آپارتمانی، زیاده روی در آن آسان است و این یک اشتباه رایج برای مبتدیان است. ما گیاهان خود را دوست داریم و می خواهیم علاقه خود را با دادن انواع و اقسام کود به آن ها نشان دهیم اما این امری اشتباه است.

به یاد داشته باشید که گیاهان غذای اصلی خود را می سازند و نیاز مبرم به کوددهی مصنوعی ندارند، نور اصلی ترین عنصر غذایی آن هاست و آب مواد موجود در خاک نیز برای آنها مناسب است.

دادن کود آلی زیاد به گیاهان بسیار عوارض کمتری از کود شیمیایی بیش از حد دارد.

کود های مصنوعی، متمرکز هستند و تنها بر روی یک نیاز از گیاهان تمرکز می‌کنند و دادن بیش از حد آن ها به گیاهان به راحتی می‌تواند سبب عدم تعادل در گیاه شود.

در ادامه با روش های استفاده بیش از حد از کودها برای گیاهان آشنا می‌شویم.

استفاده بیش از حد از کودهای دیر آزاد

استفاده ترکیبی از اشکال مختلف کود

زهکشی ضعیف خاک که کود باقی مانده را در خاک باقی می‌گذارد

خشک شدن خاک هنگام کوددهی

کوددهی در زمان خواب گیاه

علاوه بر گیاهان آپارتمانی، گیاهان فضای باز نیز قربانی کوددهی زیاد می‌شوند و استفاده بیش از حد از کود برای آن ها می‌تواند مشکلات زیست محیطی ایجاد کند، به این طریق که مواد مغذی اضافی می‌توانند به آب های زیرزمینی محلی منتقل شوند و آن ها را آلوده کنند.

کوددهی کم:

در کنار تغذیه زیاد، کوددهی کمتر از نیاز گیاه نیز یکی از اشتباهات متدوال است و می‌تواند علائمی مانند آبیاری بیش از حد و یا کود دادن زیاد داشته باشد. توجه داشته باشید که کمبود کود بسیار بهتر از کوددهی زیاد است پس در صورتی که گیاه شما دیر رشد می‌کند در ابتدا مشکلات دیگر را بررسی کنید و سپس در وهله آخر به سراغ کود دادن بروید.

علائم کمبود مواد مغذی در خاک:

گیاهی که با کمبود تغذیه دست و پنجه نرم می‌کند، اغلب دچار علائم زیر می‌شود.

برگ های کم رنگ و ساقه های ضعیف

زرد شدن برگ های قدیمی

برگ های پایین تر و قدیمی اغلب زرد به نظر می رسند زیرا انرژی ریشه صرف رشد برگ های جدید می‌شود.

کند شدن یا توقف در رشد

علائم دیگر شامل کاهش رنگ یا عدم گل دهی خوب است، همچنین گیاهان دارای کمبود مواد مغذی مقاومت کمتری در برابر عوامل بیماری زا دارند.

مشخصه	شرح
نیاز به کوددهی	تأمین مواد مغذی مکمل برای رشد بهتر گیاه
زمان مناسب کوددهی	فصل رشد (بهار و تابستان)، کاهش یا توقف در زمستان
علائم کمبود کود	زردی برگ‌های قدیمی، رشد کند، گل‌دهی ضعیف
علائم کوددهی زیاد	سوختگی نوک برگ‌ها، پوسته نمک روی خاک، ریزش برگ
راهکار اصلاح	شست‌وشوی خاک، کاهش مقدار کود، استفاده از کود متعادل

نشانه: وجود شاخ و برگ بیش از حد و تعداد کمی گل

علت احتمالی: استفاده از کود نیتروژن به میزان زیاد.

راهکار مناسب: اکثر گیاهان آپارتمانی تنها ماهی یک بار و حتی تنها در ماه های سرد سال نیازمند کوددهی هستند، پس با آگاهی از میزان کود مورد نیاز گیاه خود، از کوددهی بیش از حد به آن خودداری کنید.

نشانه: قهوه ای شدن برگ ها

علل احتمالی: کود زیاد و یا سموم دفع آفات، خاک خشک، دمای پایین، هوای گرم، انباشته شدن نمک و یا پوسیدگی ریشه.

راهکار مناسب: گیاهان حداکثر ماهی یک بار نیازمند کوددهی هستند و برای افزایش رطوبت خاک بهتر است درون بشقاب مخصوص زیر گلدان آب ریخته شود تا به این ترتیب رطوبت کافی خاک تامین شود و همچنین برای خارج شدن نمک از خاک گلدان، باید ماهی یک بار سطح خاک را کاملا آبیاری کنید.

با آب رسانی و کوددهی مناسب به گیاه، امکان انباشته شدن نمک بر روی سطح خاک افزایش پیدا می ‎کند، با آبیاری خاک گیاه دردفعات لازم و قرار دادن گیاه درون گلدان های دارای سوراخ در انتها، این نمک ها به تدریج همراه آب اضافی از گلدان خارج می شود. ‎

راه حل کمبود مواد مغذی در خاک:

اگر گیاه شما مشکوک به کمبود خاصی از مواد مغذی است، می توانید کوددهی را در عنصری که می خواهید تقویت کنید، استفاده کنید، اما بهتر است از فرمولی استفاده کنید که شامل سایر مواد مغذی نیز باشد، بنابراین بهتر است کوددهی متعادل را انجام دهید و خاک را با یک عنصر بیش از حد بارور نکنید.

اگر گیاه شما در حال گل دهی است و به نظر می رسد مشکل دارد، ممکن است از کمک اضافی فسفر و پتاسیم بهره مند شوید.

یک کود گل دهی عمومی این کار را به خوبی انجام می‌دهد اما مطمئن شوید که کود شامل درشت مغذی های دیگر مانند منیزیم و گوگرد نیز باشد.

اگر نمی‌دانید که گیاه شما به کود نیاز دارد یا خیر می‌توانید از گزینه آزمایش خاک استفاده کنید.

در هر حال توجه داشته باشید که کوددهی را زیاد انجام ندهید چرا که مشکلات بیشتری نسبت به کمبود کود پیش می‌آورد.

نشانه های تغذیه بیش از حد گیاهان:

کوددهی بیش از حد ممکن است با توجه به گونه‌های گیاهی و محیط گیاهان علائم متفاوتی داشته باشد. شما ممکن است چندین علامت را همزمان مشاهده کنید، همچنین ممکن است علائم در اثر عوامل دیگری مانند آبیاری بیش از حد، نور کم و غیره ایجاد شوند. اگر گیاه شما علائمی دارد، روند مراقبت‌هایتان را مرور کنید.

اگر مطمئن نیستید که کوددهی بیش از حد منبع مشکل گیاه شماست، با انجام آزمایش خاک پاسخ قطعی‌تری خواهید گرفت.

1_ رسوبات پوسته‌‌پوسته‌ روی سطح خاک

یکی از واضح‌ترین نشانه‌های تغذیه‌ بیش از حد گیاهان تشکیل پوسته‌ای سفید یا زرد رنگ بر سطح خاک است، این لایه در سطح خاک نشان‌دهنده‌ی مقادیر زیادی نمک در کود است که گیاه نتوانسته آن را هضم کند، در صورت عدم توجه، این مواد باقی‌مانده در سطح خاک می‌توانند مقدمات سمی‌شدن خاک را فراهم سازند.

مشکل مذکور بیشتر در خاک‌های مخلوط سنگین ایجاد می‌شود. این نوع خاک‌ها نیاز به آبیاری کم دارند تا گل‌آلودشدن یا کاملاً خیس نشوند، این مسئله اغلب در خاک‌ فضاهای باز با زهکشی سریع که در زمان آبیاری کاملاً خیس می‌شوند دیده نمی‌شود، چون آبیاری کامل و زهکشی مناسب باعث شسته‌شدن نمک‌ها می‌شود.

برای کمک به بهبود وضعیت باید رسوبات پوسته‌پوسته‌ی سطح خاک را جمع‌آوری کنید و و با آبیاری کامل گیاه موجبات شسته‌شدن خاک را فراهم کنید، اگر مشکل زهکشی وجود دارد، گیاه را در خاک مخلوط شُل‌تری قرار دهید.

2_ نوک و حاشیه‌ی سوخته‌ی برگ‌ها

این علامت ناخوشایند می‌تواند ناشی از عوامل دیگری غیر از تغذیه بیش از حد نیز باشد، به عنوان مثال مشکلات آبیاری، رطوبت کم، آفتاب سوختگی از جمله‌ی این عوامل هستند. اما سوختگی نوک و حاشیه‌ی برگ‌ها در اثر کوددهی به سرعت اتفاق می‌افتد، اگر مدت کوتاهی پس از مصرف کود، نوک یا لبه‌های گیاه قهوه‌ای رنگ شد می‌توانید مطمئن باشید که کود مقصر اصلی این مشکل است.

به ویژه گیاهان با برگ‌های بلند یا تسمه‌مانند بیشتر در معرض این مشکل هستند.

متأسفانه در این حالت هیچ راهی برای جبران خسارات وارده به گیاه وجود ندارد، اما می‌توانید خاک را شسته و جلوی بدتر شدن اوضاع را بگیرید. هنگامی که کود اضافی از خاک پاک می‌شود، شاخ و برگ‌های جدید باید به‌درستی رشد کنند.

3_ زردی و پژمردگی برگ‌ها

از دست‌دادن رطوبت ناشی از تغذیه‌ بیش از حد می‌تواند باعث پژمرده‌شدن یا زردشدن شاخ و برگ گیاه شود.

برگ‌های پایینی بیشتر تحت تأثیر این عوارض قرار می‌گیرند.

زردی و پژمردگی برگ‌ها علامتی نسبتاً مبهم است چرا که علاوه بر مصرف بیش از حد کود عواملی چون آبیاری بیش از حد، پوسیدگی ریشه در اثر آبیاری بیش از حد یا کمبود نور نیز می‌توانند موجب ایجاد این حالات شوند و وجود برگ‌های زرد نیز ممکن است ناشی از سوء تغذیه باشد.

قبل از اقدام، وضعیت کلی گیاه و روال مراقبت‌های اخیر خود را بررسی کنید. اگر مشکل از کوددهی زیاد باشد شستشوی خاک شاید بتواند پژمردگی گیاه را برطرف سازد، اما پوسیدگی ریشه کشنده خواهد بود.

4_ ریزش برگ

از دست‌دادن شاخ و برگ، گل یا میوه می‌تواند نشانه‌ای از تغذیه‌ بیش از حد گیاهان باشد. اگر مشکل تغذیه‌ی بیش از حد باشد، معمولاً خود را با آسیب‌رساندن به برگ‌ها نشان می‌دهد اما در برخی از گیاهان از دست‌رفتن برگ‌ها به راحتی در اثر استرس رخ می‌دهد.

گیاهانی بیشتر مستعد از دست‌دادن برگ در اثر کوددهی بیش از حد هستند که تحت تاثیر استرس از سایر منابع باشند به همین دلیل تغذیه‌ گیاه بلافاصله پس از گُل‌کاری یا جابجایی ایده‌ی خوبی نیست.

افزودن کود به یک گیاه بیمار می‌تواند مشکلات آن را برای همیشه پایان دهد.

درمان در این وضعیت هم مشابه حالات قبل است بقایای قابل‌ مشاهده کود را بردارید، گلدان را کاملاً بشویید و بگذارید آب اضافی خوب تخلیه شود. با مشاهده‌ی رشد مناسب گیاه در شرایط جدید، متوجه خواهید شد که گیاه در حال بازگشت به حالت عادی است.

5_ رشد گیاه آهسته است یا رشد نمی‌کند

اگر رشد گیاه متوقف شده و گیاه در گلدانش پژمرده و بی‌حال باشد، شاید هر چقدر هم صبر کنیم فایده‌ای نداشته باشد، این وضعیت گیاه شاید به دلیل کوددهی بسیار کم یا خیلی زیاد باشد.

البته نور کم، آب‌وهوای سرد، روش‌های آبیاری نامناسب یا حتی در‌هم‌پیچیدگی ریشه (Rootbound) نیز می‌توانند باعث از‌بین‌رفتن گیاه در گلدان شوند،بنابراین قبل از هر اقدامی باید این احتمالات رَد شوند.

برنامه‌ی کوددهی‌های اخیر را مرور کنید. اگر مرتب به گیاه کود داده‌اید، شاید منطقی باشد که انجام این کار را متوقف کنید و گیاه را برای مدتی تحت‌نظر بگیرید.

اگر حس کردید گیاه دچار سوء‌تغذیه است، کوددهی را با احتیاط ادامه دهید.

اگر فصل رشد است، مقدار کود را به یک‌چهارم مقدار توصیه‌شده روی بسته‌بندی کاهش دهید و واکنش گیاه را بررسی کنید. اگر مشکلی باشد حتماً مشخص خواهد شد.

سوالات متداول:

Q: هر چند وقت یک‌بار باید به گیاهان آپارتمانی کود داد؟
A: بیشتر گیاهان آپارتمانی معمولاً ماهی یک‌بار در فصل رشد و در زمستان با فاصله بیشتر یا اصلاً نیازی به کوددهی ندارند.
Q: نشانه‌های کوددهی بیش از حد چیست؟
A: پوسته سفید روی خاک، سوختگی نوک برگ‌ها، زردی یا ریزش برگ‌ها از علائم رایج هستند.
Q: آیا کوددهی کم هم به گیاه آسیب می‌زند؟
A: بله، کمبود کود می‌تواند باعث رشد کند، رنگ‌پریدگی برگ‌ها و گل‌دهی ضعیف شود، اما معمولاً آسیب آن کمتر از کوددهی زیاد است.
Q: بهترین نوع کود برای گیاهان آپارتمانی چیست؟
A: کودهای کامل و متعادل که چند ماده مغذی را با هم دارند، برای بیشتر گیاهان آپارتمانی مناسب هستند.
Q: اگر مطمئن نباشیم گیاه به کود نیاز دارد چه کار کنیم؟
A: می‌توان از آزمایش خاک استفاده کرد یا با مقدار بسیار کم کود شروع و واکنش گیاه را بررسی کرد.