آموزش نگهداری ساکسیفراژ در گلدان

 خلاصه مقاله:

ساکسیفراژ (Saxifraga sarmentosa) گیاهی آویزی و بسیار زیبا با برگ‌های قلبی و طرح‌دار است که به‌خاطر ساقه‌های رونده و قابلیت تکثیر آسان، محبوبیت زیادی در خانه‌ها دارد. این گیاه نور غیرمستقیم قوی، رطوبت بالا و آبیاری منظم اما کنترل‌شده را دوست دارد و به تغییرات شدید دما حساس است. با فراهم کردن خاک سبک، زهکش مناسب و تهویه سالم، می‌توان ساکسیفراژی شاداب و پرپشت داشت. همچنین آشنایی با آفات و بیماری‌ها کمک می‌کند تا از ریزش برگ و ضعف گیاه جلوگیری شود.

مقدمه:

ساکسی فراژ گیاهی ست ست زیبا و رونده با برگ های طرح دار و جالب.

نام علمی این گیاه saxifrage sarmentosa می باشد و بومی شرق آسیاست.

گیاهی ست دارای استولون ( ساقه های رونده) که در قسمت انتهایی استولون ها گیاهچه هایی وجود دارند که وقتی این گیاهچه ها را جدا می کنیم و روی سطح خاک پهن می کنیم ریشه می دهند و این یکی از راه های تکثیر این گیاه زیباست.

این گیاه دارای برگ های  قلبی شکل وکرکی مانند و موکتی شکل و طرح دار و زیباست و شکل خاص برگ ها همراه با حالت آویز استولون ها باعث شده این گیاه از زیبایی خاصی برخوردار است.

ساکسیفراژ از لحاظ ظاهری شباهت زیادی به بگونیا رکس دارد و اکثرا این دو گیاه با هم اشتباه گرفته می شوند مگر اینکه دقت شود و متوجه تفاوت های میان این دو گیاه شوید.

گیاه ساکسیفراژ به گل هم می رود و گل ها در انتهای ساقه گل رونده به شکل گل آذین خوشه ای و ریز ظاهر می شوند که زمان ظاهر شدن آن ها فصل تابستان است.

عصاره این گیاه، خواص دارویی و درمانی دارد و در ساخت محصولات پوست و آرایشی از آن استفاده می کنند.

ساکسیفراژ گیاهی نیمه حساس است که نیاز به مراقبت و توجه ویژه دارد.

این گیاه بسیار متنوع است و دارای صدها گونه است که معروف ترین آن ها :Saxifraga rotundifolia , saxifrage paniculate , saxifrage ascending polar  می باشند.

شرایط نگهداری ساکسیفراژدر آپارتمان :

نور مناسب برای  ساکسیفراژ :

ساکسیفراژ نور شدید و غیر مستقیم را می پسندد.پشت پنجره جنوبی بدون آفتاب، برای آن بهترین حالت است.البته اگر در فصل زمستان گاهی آفتاب مستقیم روی آن بتابد هم خوب است اما این حالت نباید طولانی شود، چون  لکه های سوخته روی برگ ها می زند و اگر هم نور خیلی کم باشد برگ ها رنگ پریده و بی حال می شوند.بنابراین، نیاز نوری در این گیاه حالت ثابتی ندارد و باید بهترین حالت ممکن نوری برای آن بسته به فصل و دما و شرایط محیطی تنظیم شود.

آبیاری مناسب برای  ساکسیفراژ:

ساکسیفراژ هرچند به طور کلی گیاهی آب دوست است که تحمل خشکی خاک را ندارد اما دور آبیاری درآن ثابت نیست.

در محیط های گرم و فصل تابستان به هفته ای چند بار آبیاری نیاز دارد و در فصول سرد نیاز به آبیاری کاهش می یابد و ممکن است هفته ای یک بار یا ده روز یک بار نیاز به آبیاری داشته باشد.

اگر گیاه در سبدهای آویز کاشته می شود، زودتر تشنه می شود و باید خشکی خاک بیشتر از زمانی که درگلدان های معمولی ست کنترل شود.البته ساکسیفراژ به آبیاری بیش از حد و مشکل دار بودن زهکش ته گلدان هم خیلی حساس است و اگر آبیاری خیلی زیاد باشد برگ ها شروع به ریزش کردن می کنند و خطر پوسیدگی ریشه بالا می رود.

دمای مناسب برای ساکسیفراژ:

ساکسیفراژ گیاهی ست که تحمل دماهای خیلی پایین را ندارد و می توان گفت از سرما به شدت آسیب می بیند.

بازه دمایی مناسب برای این گیاه بین 7 تا 16 درجه سانتیگراد است و دردماهای بالاتر و پایین تر از این آسیب می بیند.

سرمازدگی باعث نابودی گیاه می شود و در گرما و خشکی شدید هم گیاه بی حال شده و برگ ها حالت خشک و پوسیده پیدا می کنند، بنابراین، قرار گرفتن این گیاه در دمایی متعادل که گیاه کاملا سرحال است خیلی مهم است و چیزی ست که در اثر تجربه به دست می آید.

ساکسیفراژ به تهویه و سالم بودن محیط هم بسیار حساس است.خیلی مهم است که هوای سالم در اطراف این گیاه جریان داشته باشد و نزدیک گازهای آشپزخانه و وسایل گرمایشی و سرمایشی نباشد.

عدم تهویه، باعث می شود گیاه بی حال شود و برگ ها افتاده شوند و بوته شادابی خود را از دست بدهد.

رطوبت مناسب برای ساکسیفراژ:

ساکسیفراژگیاهی به شدت رطوبت دوست است و خشکی محیط به آن صدمه می زند و برگ ها خشک می شوند و بوته ظاهر زیبای خود را از دست می دهد.بنابراین، لازم است در فصول گرم هر روز و در فصول سرد چند بار در هفته با آب بدون املاح یا املاح پایین مانند آب جوشیده سرد شده مانده در کتری یا سماور اسپری شود و اگر بتوانید اطراف این گیاه گاهی دستگاه بخور سرد ملایم  روشن کنید عالی ست.

به دلیل علاقه بالای این گیاه به رطوبت، گیاهی ست که جهت نگهداری در گلخانه های خانگی پاسیوهای مرطوب خانگی و کاشت در تراریوم ( باغ شیشه ای ) بسیار مناسب است.

خاک مناسب برای ساکسیفراژ:

ساکسیفراژ گیاهی ست که صددرصد به خاک اسیدی نیاز ندارد و لازم است کمی درخاک آن حالت قلیایی هم وجود داشته باشد.بنابراین،خاکی برای این گیاه مناسب است که که بافتی سبک و متخلخل با حاصل خیزی بالا و شرایط تهویه ای خوب داشته باشد، خاکی که دسترسی به آب و هوا و مواد غذایی درآن راحت باشد، آب بتواند با سرعت مناسب در خاک حرکت کند و ریشه توانایی جذب مواد غذایی را داشته باشد.

تکثیر ساکسیفراژ:

این گیاه به روش قلمه ساقه، قلمه برگ، خوابانیدن ساقه و تقسیم بوته تکثیر می شود.

قلمه ساقه و قلمه برگ این گیاه را در خاک استریل و سبک مخصوص کاشت قلمه بکارید و خاک را مرطوب نگه دارید ووقتی گیاه ریشه دهی کرد مراقب آبیاری آن باشید.

در مورد خوابانیدن ساقه هم می توانید گیاهچه های روی استولون ها را در خاک استریل و سبک مخصوص قلمه بخوابانید تا ریشه دهی کنند،فقط تا زمان ریشه دهی حواس تان به رطوبت خاک باشد که مبادا خشک نشود و بعد از ریشه دهی هم آبیاری قلمه ریشه دار شده کنترل شود.

ساکسیفراژ با تقسیم بوته هم تکثیر می شود.وقتی بوته اصلی پاچوش داد و از لحاظ ظاهری مناسب جدایی شد، می توانید این گیاه را تقسیم بوته کنید و بوته های جداشده را در خاکی سبک و مناسب و کاملا استریل بکارید و تا زمان قوی شدن از آن مراقبت لازم را به عمل آوردید.

بیماری ها آفات و مشکلات ساکسیفراژ:

عدم شرایط محیطی مناسب و وجود آفات و بیماری ها باعث می شود مشکلاتی در این گیاه ایجاد شودکه عبارتند از :

ریزش برگ ها و بی حال شدن بوته که به دلیل آبیاری بیش از حد و خیس ماندن طولانی مدت خاک و فعال شدن قارچ های پوسیدگی در اثر خاک نامناسب و زهکش مشکل دار ایجاد می شود.

پس حتما از خاک مناسب و متخلخل استفاده شود و زهکش ته گلدان حتما کنترل شود که گرفته و معیوب نباشد و آبیاری بیش از حد و نسنجیده انجام نشود.

دور آبیاری با توجه به فصول مختلف و محیط های مختلف متفاوت است.

تشنگی و آبیاری خیلی کم و خشکی بیش از حد خاک هم باعث باعث افتادگی بوته و گاهی نابودی بوته می شود بنابراین، مراقب آبیاری با فاصله خیلی طولانی به خصوص در هواهای خشک و گرم باشید و شاید لازم باشد گیاه به محیط خنک تری منتقل شود و دور آبیاری کوتاه تر شود.

اگر روی برگ های گیاه کپک های خاکستری رنگ مشاهده شد احتمالا رطوبت محیط بیش از حد شده است و باعث شده قارچ بوتریتیس فعال شود، بنابراین، هرچند ساکسیفراژ گیاهی رطوبت دوست است و تحمل خشکی محیط را ندارد اما رطوبت بیش از حد هم به آن آسیب می زند.

بی رنگ شدن برگ های ساکسشیفراژ که عمدتا به دلایلی مانند فقر مواد غذایی و وجود گازهای مسموم مانند گازآشپزخانه و تاریکی بیش از حد ایجاد می شوند.

اگر ساقه های ساکسیفراژ بیش از حد کشیده شوند و گیاه حالت ظاهری زیبای خود را از دست بدهد و بیش از حد رشد طولی و علفی کند، به دلیل کمبود نور و گرم بودن بیش ازحد محیط است.

خشک شدن برگ ها و سوختن برگ ها به دلیل خشکی بیش از حد محیط و کمبود رطوبت محیط است.

تابش مستقیم خورشید به مدت طولانی به خصوص در فصول گرم یا محیط های گرم، باعث ایجاد لکه های سوخته روی ساکسیفراژ می شود.

برای ساکسیفراژ هرگز از براق کننده های شیمیایی استفاده نکنید، چون این کار هم باعث لکه سوزی روی برگ ها می شود.

ساکسیفراژ از جمله گیاهان آپارتمانی ست که به براق کننده های برگ حساسیت دارد و برای تمیز کردن آن بهتر است از صابون های گیاهی تمیز کننده برگ استفاده کنید.

بازرسی مداوم برگ ها به خصوص پشت برگ ها در این گیاه خیلی مهم است.

گاهی رنگ پریدگی برگ ها در ساکسیفراژ به دلیل فعالیت کنه قرمز است که به محض مشاهده این آفت باید فوری با سموم کنه کش مهار شود.

آفت شپشک آرد آلود هم ممکن است به ساکسیفراژ حمله کند و تارهای پنبه ای شکل روی ساقه ها و برگ ها ایجاد کند که به محض مشاهده باید سم پاشی و مهار شود.

کوددهی  ساکسیفراژ:

این گیاه علاوه بر خاک مناسب و باکیفیت، به کوددهی مرتب با کودهای مرغوب و باکیفیت مخصوص گیاهان آپارتمانی نیاز دارد وگرنه ممکن است دچار عوارضی مانند رنگ پریدگی برگ ها و مستعد شدن برای پذیرش آفات و بیماری ها به دلیل ضعف شود.

البته کوددهی باید اصولی و طبق برنامه باشد و مراقب استفاده غیراصولی و بی برنامه از کودهای شیمیایی و خطر مسمومیت غذایی هم باشید.

تعویض گلدان ساکسیفراژ:

ساکسیفراژ لازم است سالی یک بار در صورت پرشدن ریشه ها تعویض گلدان شود و سایز آن یک درجه بزرگ تر شود و از کودهای مرغوب و باکیفیت در گلدان جدید استفاده شود.

از تعویض گلدان در هوای به شدت گرم مانند ظهر تابستان به دلیل افزایش احتمال آسیب به ریشه ها جلوگیری کنید.

سوالات متداول:

1. Q: آیا ساکسیفراژ برای نگهداری در آپارتمان مناسب است؟
   A: بله، اگر نور غیرمستقیم کافی، رطوبت مناسب و تهویه خوب داشته باشد، در آپارتمان به‌خوبی رشد می‌کند.

2. Q: چرا برگ‌های ساکسیفراژ می‌ریزند؟
   A: معمولاً به دلیل آبیاری بیش از حد، زهکش نامناسب یا پوسیدگی ریشه رخ می‌دهد.

3. Q: بهترین روش تکثیر ساکسیفراژ چیست؟
   A: خوابانیدن گیاهچه‌های روی استولون ساده‌ترین و مطمئن‌ترین روش تکثیر است.

4. Q: آیا این گیاه به نور مستقیم خورشید نیاز دارد؟
   A: خیر، نور شدید ولی غیرمستقیم بهترین حالت است؛ آفتاب مستقیم طولانی باعث سوختگی برگ می‌شود.

5. Q: هر چند وقت یک‌بار باید گلدان ساکسیفراژ را عوض کرد؟
   A: معمولاً سالی یک‌بار، زمانی که ریشه‌ها گلدان را پر کرده باشند.

شما ساکسیفراژ را در چه فضایی (گلدان معمولی، سبد آویز یا تراریوم) نگهداری کرده‌اید و چه تجربه‌ای از رشد آن داشته‌اید؟

منابع اصلی:

1-همه چیز درباره ی گل ساکسی فراگا

2-نحوه ی تکثیر گیاه ساکس فراژ

3-نحوه پرورش گل Saxifraga ساکسی فراگا