خلاصه مقاله :

شفلرا یکی از گیاهان آپارتمانی محبوب، همیشه‌سبز و مقاوم است که به‌دلیل برگ‌های چتری و براق خود، جلوه‌ای زیبا به فضای خانه می‌دهد. این گیاه با وجود رشد نسبتاً کند، نگهداری آسانی دارد و برای افراد مبتدی هم گزینه‌ای مناسب محسوب می‌شود. نور غیرمستقیم، آبیاری منظم اما کنترل‌شده، خاک با زهکش خوب و دمای معتدل، مهم‌ترین عوامل موفقیت در نگهداری شفلرا هستند. شفلرا علاوه بر زیبایی، به تصفیه هوای محیط نیز کمک می‌کند، اما باید توجه داشت که برگ‌های آن سمی است و برای کودکان و حیوانات خانگی خطرناک است.

مقدمه:

درختچه ای ست زیبا، همیشه سبز، خاص، رایج، پرطرفدار، مقاوم، با برگ های جالب و مراقبت نسبتا آسان و سازگارکه خاستگاه جغرافیایی آن استرالیاست و از این کشور به سایر نقاط جهان انتشار یافته است.

نام علمی این گیاه schefflera می باشد و دارای انواع و گونه های مختلف و متنوع است.

شفلرا در خاستگاه اصلی خود (استرالیا)، به ارتفاع چندین متر هم می رسد، اما در محیط آپارتمان زیاد بلند نمی شود و به طور کلی، کند رشد است و انتظار رشد سریع از شفلرا نداشته باشید.

این گیاه دارای یک ساقه اصلی است و برگ ها به شکل پنجه ای هستند که از چند برگچه تشکیل شده و از یک نقطه خارج شده و حالت چتری به گیاه می دهد.

در صورتی که ارتفاع گیاه از حدی بالاتر رود، شاید مجبور به استفاده از قیم در این گیاه باشیم.

این گیاه در خاستگاه اصلی خود به گل می رود، میوه های ریز نارنجی رنگ تولید می کند، اما در محیط آپارتمان به ندرت به گل و میوه می رود.

شفلرا درختچه ای ست هرس پذیر که به خصوص با قدیمی تر شدن و مسن تر شدن گیاه، بهتر است جهت تحریک جوانه ها، گاهی، اقدام به هرس گیاه کرد.

برگ های شفلرا، سبز روشن و براق یا طلایی و ابلق هستند و بوته ها دارای انواع پاکوتاه و پابلندمی باشد.

شفلراهای پاکوتاه و مینیاتوری، برای ایجاد بونسای هم استفاده می شوند و بونسای شفلرا هم رایج شده است.

شفلرا یک تصفیه کننده خوب هوای محیط است و آلودگی های محیطی را جذب می کند.برگ های شفلرا سمی می باشد و بلع  آن برای کودکان و حیوانات خانگی خطرناک است.

نگه داری شفلرا برای افراد مبتدی توصیه می شود، البته در صورتی که شرایط محیطی مناسب را داشته باشند.

از انواع معروف شفلرا می توان به شفلرا آمیت با نام علمی schefflera actiophylla ، شفلرا هفت برگچه ای با نام علمی  schefflera digitata شفلرا آلپ با نام علمی schefflera alpina شفلرا پاکوتاه با نام علمی schefflera arboricola شفلرا طلایی با نام علمی schefflera arboricola gold capella اشاره کرد.

شرایط نگهداری شفلرا در آپارتمان:

نور مناسب برای  شفلرا:

شفلرا مقاومت خوبی در برابر نورهای مختلف دارد و تا حدزیادی به سایه و کم نوری هم سازگار است، اما به طور کلی، نور شدید و غیرمستقیم، بهترین حالت نوری برای آن است.پنجره های جنوبی بدون آفتاب، برای شفلرا عالی ست و اگر در فصل زمستان، گاهی آفتاب مستقیم از پشت پنجره روی آن بتابد هم خوب است و پنجره های شمالی پرنور هم برای نگه داری این گیاه مناسب است.

شفلرا هرچند به کم نوری و سایه هم تا حدی سازگار است اما در نور کم، شفلراهای رنگی و ابلق ممکن است دچار تغییر رنگ شوند و از حالت اصلی خود خارج شوند.

نور کم همچنین در شفلرا، باعث زرد شدن برگ های پایینی گیاه می شود.

نور خیلی شدید و مستقیم در مدت طولانی، باعث سوختگی برگ های شفلرا می شودکه در این صورت، با حذف برگ های سوخته، گیاه، هارمونی و شکل زیبای خود را از دست می دهد و ضمنا باعث می شود ساقه ها بیش از حد کشیده وبرگ ها  علفی شوند.بنابراین، علیرغم سازگاری شفلرا به طیف های مختلف نوری، باید فاکتور نور در این گیاه به صورت مناسب رعایت شود.

آبیاری مناسب برای شفلرا:

هرچند شفلرا، تا حدی به خشکی خاک و تشنگی مقاوم است، اما بهتر است این حالت طول نکشد، چون باعث افتادگی برگ ها و آویزان شدن آن ها می شود.

در تمام فصول، بهتر است گیاه را هفته ای یک بار به صورت سیراب آبیاری کنید و در صورتی که محیط بیش از حد گرم بود، آن را به هفته ای دوبار افزایش دهید که به ندرت این حالت ایجاد می شود.

در فصل تابستان هم به دلیل وسایل سرمایشی مانند کولر،معمولا محیط نگهداری گیاهان بیش ازحد گرم نمی شود.

به طور کلی در تمام فصول، هفته ای یک بار آبیاری سیراب برای این گیاه کافی ست.

آبیاری بیش از حد و زهکش ناسالم، به شدت به شفلرا آسیب می زند و باعث زرد شدن برگ ها، گاها خفگی ریشه، ریزش برگ ها و بی حالی و بوته میری شفلرا می شود.

شفلرا به شدت به آبیاری زیاد و غیراصولی و گرفتگی زهکش ته گلدان، حساس است و بازدید زهکش و اطمینان از باز بودن آن در این گیاه حیاتی ست.

مراقب باشید در هر بار آبیاری، آب داخل زیرگلدانی کاملا تخلیه شود ودرواقع، عمده مشکلاتی که برای این گیاه ایجاد می شود به دلیل آبیاری نادرست آن است.

دمای مناسب برای  شفلرا:

به طورکلی، شفلرا گیاهی معتدل پسند است و بازه دمایی حداقل 15 و حداکثر 30 درجه سانتیگراد برای ان خوب است.

شفلرا گرما را بهتر از سرما تحمل می کند، اما گرمای بیش از حد هم، باعث علفی شدن گیاه و رشد بیش از حد ساقه می شود و گیاه ظاهر زیبای خود را از دست می دهد.

سرما به شفلرا آسیب می زند و باعث رنگ پریدگی برگ ها و گاها سیاه شدن برگ ها و ریزش برگ ها هم می شود.

در فصل زمستان، مراقب باشید بوته از شیشه های سرد فاصله لازم را داشته باشد، بنابراین، ایجاد دمایی متعادل برای شفلرا مهم است.

شفلرا به تهویه محیط و گازهای آشپزخانه هم حساس است و تهویه نامناسب محیط، باعث می شودگیاه، رنگ پریده شده و زیبایی خود را از دست بدهد.

نوسانات شدید و ناگهانی دمایی، مانند اختلاف شدید دمای شبانه روز هم، به شفلرا آسیب می زند، پس مراقب باشید گیاه از نوسانات دمایی دور باشد.

خشکی بیش از حد محیط، به شفلرا آسیب می زند و گیاه را بی حال می کند، بنابراین، در فصل زمستان مراقب باشید شفلرا بیش از حد به وسایل گرمایشی مانند شوفاژ یا بخاری نزدیک نباشد و در محیط منزل بخور سرد ملایم روشن شود.

رطوبت مناسب برای شفلرا:

به طور کلی شفلرا رطوبت دوست است و بهتر است هفته ای چندبار، با آب جوشیده سرد شده مانده در کتری یا سماور اسپری شود.

خیلی مهم است برگ های شفلرا تمیز باشند تا گیاه بتواند به راحتی تبادلات گازی و تنفسی خود را انجام دهد.فقط مراقب باشید اسپری را در نور شدید و مستقیم آفتاب انجام ندهید، چون باعث ایجاد لکه های سوخته روی برگ می شود.

رطوبت بیش از حد و کنترل نشده و اسپری بیش از حد، باعث شیوع بیماری های قارچی در شفلرا می شود، ضمنا، مراقب آب ماندگی روی برگ های شفلرا هم باشید.

روشن کردن بخور سرد ملایم هم در کنار شفلرا خوب است و باعث سرحالی گیاه می شود.

ریختن سنگریزه مرطوب در زیرگلدانی هم، برای ایجاد رطوبت اطراف گیاه و تعدیل دمای محیط در شفلرا خوب است.

خاک مناسب برای  شفلرا:

شفلرا به خاکی مرغوب و غنی و دارای زهکشی مناسب و تخلخل کافی که بتواند به خوبی آب را از خود عبور دهد و از باتلاقی شدن گلدان جلوگیری شود نیاز دارد، بنابراین، بهتر است در ترکیب خاک شفلرا، ازخاک های آماده و مخصوص گیاهان آپارتمانی، به شرط کیفیت لازم، به همراه کمی خاک باغچه و شن استفاده شود، به شکلی که 80 درصد خاک آپارتمانی و 20 درصد خاک باغچه و شن باشد.

خاک شفلرا نباید بافت سنگین و بدون تخلخلی داشته باشد، چون خیس بودن طولانی مدت خاک، خطر پوسیدگی ریشه را در شفلرا بالا می برد.

تکثیر شفلرا:

تکثیر شفلرا زمان خاصی ندارد و در همه فصول، به شرط مساعد بودن شرایط، می توان این گیاه را تکثیر کرد.

شفلرا با کاشت بذر در خاک های استریل و مناسب بذر ( عمدتا اوایل بهار) و با قلمه ساقه که بایستی قلمه جوان و نیمه علفی باشد و نزدیک جوانه انتهایی باشد و کاشت آن در آب یا  خاک های استریل و مخصوص کاشت بذر و قلمه تکثیر می شود، می توانید روی قلمه ها نایلون بکشید و یک یا دو سوراخ بزنید تا حالت گلخانه ای برای قلمه ایجاد شود و خاک آن باید مرطوب باشد و بعد از برگ دهی، قلمه ریشه دار شده را با کودهای مناسب و غلظت های مناسب کوددهی کنید.

شفلرا از طریق قلمه برگ، خوابانیدن ساقه و ریشه های هوایی هم تکثیر می شود.

بیماری ها آفات و مشکلات  شفلرا:

از عمده ترین مشکلات در شفلرا، خطر پوسیدگی ریشه و سایر بیماری های قارچی است که عمدتا به دلیل آبیاری بیش از حد و زهکشی نامناسب و خاک آلوده می باشد که این موارد باید رعایت شود تا این خطرات کاهش یابد.

آبیاری خیلی کم و شوک تشنگی هم به شفلرا آسیب می زند و بهتر است نگذارید گیاه به آستانه تشنگی بیش از حد برسد.

نور کم و نور زیاد هر دو به شفلرا صدمه می زنند و برگ ها حالت سالم و زیبای خود را از دست می دهند.

سرمازدگی و گرمازدگی، هردو به شفلرا صدمه می زنند.

خاک آلوده و بابافت خیلی سنگین، باعث بروز بیماری های قارچی و گسترش آفات می شوند.

رطوبت بیش از حد و خشکی بیش از حد محیط، هر دو برای شفلرا مضر است.

مراقب تهویه و گازهای مسموم محیط برای شفلرا باشید، این گیاه بهتر است نزدیک آشپزخانه نباشد.

پریدگی رنگ ها و گاهی زرد شدن برگ ها به دلیل فقر مواد غذایی ست و کوددهی مصنوعی برای شفلرا مهم است .

کوددهی بیش از حد و نادرست هم به شفلرا آسیب می زند و باعث بروز مسمومیت های کودی می شود.

شپشک آرد آلود، ممکن است به شفلرا حمله کند.

نشانه این آفت، توده های پنبه ای شکل روی اجزای مختلف گیاه از جمله برگ ها و ساقه هاست و خود حشره هم سفید رنگ است.

بازدید هفتگی برای شفلرا انجام دهید و به محض مشاهده شپشک آرد آلود برای درمان و مهار این آفت خانگی سریعا اقدام کنید و  بعد از برداشتن آفت و آثار پنبه ای آن با یک دستمال مرطوب یا گوش پاک کن مرطوب، از سموم مناسب با غلظت مناسب و با تجویز کارشناس برای از بین بردن آن استفاده کنید.

گرما و رطوبت زیاد یا خاک آلوده باعث شیوع این آفت می شود .

ممکن است برگ های شفلرا زرد و رنگ پریده شود، در این حالت، زیر برگ ها را نگاه کنید، اگر تارهای عنکبوتی پشت برگ دیدید باید بدانید که کنه قرمز ( کنه تارعنکبوتی) به شفلرای شما حمله کرده است که عموما کنه ها در شرایط خیلی گرم و خیلی خشک فعال می شوند.

یکی دیگر از راه های تشخیص کنه هم این است که زیر برگ کاغذ بگذارید و بوته را تکان دهید، اگر دانه های ریزی روی کاغذ پخش شد به معنی حضور کنه تارعنکبوتی است.

در شرایط گرد و غبار زیاد در محیط هم، کنه ها فعال می شوند.

خشکی بیش از حد خاک و شوک تشنگی هم، باعث شیوع کنه ها می شود.

به محض مشاهده این آفت، باید با سموم کنه کش مناسب، سم پاشی و مهار شود و شرایط محیطی اصلاح شود.

آفت های سپردار مانند شپشک نخودی، ممکن است به شفلرا حمله کنند که نشانه آن نقطه های قرمز رنگ پشت برگ است.

آفات سپردار از شیره گیاه تغذیه می کنند و روی برگ ها لکه های سفید یا قهوه ای رنگ ایجاد می کنند و بعد از مدتی برگ ها زرد شده و می افتند که به محض مشاهده، در مرحله اول با یک گوش پاک کن مرطوب، نقاط قرمز را از پشت برگ ها پاک کنید و بعد با یک سم مناسب طبق تجویز کارشناس سم پاشی کنید.

اگر برگ های شفلرا حالت چسبناک شد و آفات سبز رنگ روی گیاه مشاهده کردید، شته ها به شفلرا حمله کرده اند که به محض مشاهده، باید با سم مناسب سم پاشی و درمان شود.

کوددهی شفلرا:

علاوه بربرخورداری از یک خاک مناسب و غنی، لازم است شفلرا به صورت منظم با کودهای مرغوب و با کیفیت و طبق برنامه، کوددهی مصنوعی شود، چرا که فقر غذایی بسیار به شفلرا آسیب می زند و ظاهر برگ ها را نازیبا می کند.

مراقب کوددهی بیش از حد و بدون برنامه هم باشید، چون خطر مسمومیت کودی را بالا می برد.

تعویض گلدان شفلرا:

سایزهای کوچک و متوسط شفلرا را سالی یک بار و سایزهای خیلی بزرگ شفلرا را چند سال یک بار یک درجه بزرگ کنید و از خاک جدید و غنی برای آن استفاده کنید.توجه کنید که بوته شفلرا هنگام تعویض گلدان حتما ریشه پر باشد.

سوالات متداول:

1. Q: آیا شفلرا برای آپارتمان‌های کم‌نور مناسب است؟
   A: تا حدی بله، اما بهترین رشد و رنگ برگ‌ها در نور زیاد و غیرمستقیم دیده می‌شود، به‌ویژه برای انواع ابلق.

2. Q: هر چند وقت یک‌بار باید شفلرا را آبیاری کرد؟
   A: معمولاً هفته‌ای یک بار آبیاری سیراب کافی است، به شرطی که خاک زهکش مناسبی داشته باشد.

3. Q: چرا برگ‌های شفلرا زرد می‌شوند؟
   A: آبیاری زیاد، نور نامناسب یا کمبود مواد غذایی از دلایل اصلی زرد شدن برگ‌ها هستند.

4. Q: آیا شفلرا به هرس نیاز دارد؟
   A: بله، به‌ویژه در گیاهان مسن‌تر، هرس باعث تحریک جوانه‌زنی و حفظ فرم زیبای گیاه می‌شود.

5. Q: آیا شفلرا برای حیوانات خانگی خطرناک است؟
   A: بله، برگ‌های شفلرا سمی هستند و باید دور از دسترس کودکان و حیوانات قرار گیرند.

شما شفلرای خود را در کجای خانه قرار داده‌اید و چه تجربه‌ای از رشد و نگهداری آن دارید؟

منابع اصلی:

1-شرایط نگهداری شفلرا + معرفی انواع گیاه شفلرا

2-نگهداری شفلرا با روش اثبات‌شده در خانه، معرفی انواع گل شفلرا

3-راهنما کامل نگهداری و معرفی گل شفلرا