اقاقیا؛ روش‌های نگهداری، تغذیه و کنترل رشد

خلاصه مقاله:

درخت اقاقیا یکی از درختان زینتی مقاوم و سازگار است که به‌راحتی در اقلیم‌های مختلف ایران و جهان رشد می‌کند. این درخت با گل‌های خوشه‌ای و معطر خود در بهار، نقش مهمی در زیباسازی فضاهای سبز و جذب زنبورهای عسل دارد. اقاقیا علاوه بر کاربرد زینتی، در تثبیت نیتروژن خاک، کنترل فرسایش و حتی مصارف دارویی نیز ارزشمند است. نگهداری آسان، مقاومت به خشکی و سرما و تنوع گونه‌ها، اقاقیا را به انتخابی محبوب برای پارک‌ها و خیابان‌ها تبدیل کرده است.

مقدمه:

اقاقیا درختی ست زیبا، خزان دار، مقاوم و سرسخت و سازگار به اقلیم های مختلف و آب و هواهای گوناگون.

نام علمی آن Robinia می باشد و بومی آمریکای شمالی، مکزیک و قسمت هایی از استرالیاست اما اکنون در تمام دنیا به عنوان یک درخت زینتی جای خود را در فضاهای سبز باز کرده است.

اقاقیا درختی ست که در زادگاه های بومی خودش تا 20 و حتی 30 متر هم رشدمی کند اما در سایر اقلیم ها رشد آن محدودتر است.

این درخت زیبا و باارزش و مقاوم، دارای برگ های خوشه ای و ریز با برگچه هایی کشیده و بیضی شکل است که برگچه ها صاف و به رنگ سبز روشن هستند.

گل دهی اقاقیا در فصل بهار است و گل های آن خوشه ای و به رنگ های مختلف از سفید تا صورتی و بنفش از شاخه ها آویزان می شوند.گل های اقاقیا معطر هستند وبوی معطر و شهد آن در جذب حشرات و به خصوص زنبورهای عسل بسیار موثر هستند.

درخت اقاقیا میوه هم می دهد که بذرها داخل میوه آن قرار دارند.

چوب درخت اقاقیا بسیار مقاوم و محکم در برابر رطوبت است و دیر می پوسد و در صنایع چوبی مانند مبلمان کارایی زیادی دارد.

اقاقیا از جمله درختان تثبیت کننده نیتروژن هواست و مشکل کمبود ازت خاک را برطرف می کند.

از درخت اقاقیا به وفوردر فضاهای سبز شهری مانند پارک ها و بوستان ها و حتی حاشیه های خیابان و کناره های پیاده رو استفاده می شود.اقاقیاهای توپی، زیبایی و جلوه گری خاصی در فضاهای سبز دارند.

اقاقیا درخت باارزشی ست که در کنترل فرسایش خاک و احیا کردن زمین های کشاورزی نقش مهم و به سزایی دارد.

درخت اقاقیا دارای بیش از 20 گونه است که در سرتاسر جهان پخش و پراکنده شده اند و گونه هایی از آن هم در کشور ایران وجود دارند که در نقاط مختلف پراکنده شده اند.در کشور ایران در کلیه شهرها و اقلیم ها درخت اقاقیا به وفور وجود دارد و این نشان دهنده مقاومت و سازگاری بالای این درخت با آب و هواها و محیط های زیست مختلف است به طوری که در مناطق مرطوب شمال تا مناطق سرد مانند آذربایجان و مناطق کویری مانند استان های مرکزی ایران و حتی جنوب ایران می توانید اقاقیا را مشاهده کنید.

درخت اقاقیا نه تنها استفاده های زینتی در فضای سبز دارد بلکه مصارف دارویی زیادی هم در طب سنتی دارد از جمله در بند آوردن خون، کاهش خطر ابتلا به دیابت و بیماریهای قلبی، تسکین بیماری های گوارشی، تسکین علائم یبوست و سندروم روده تحریک پذیر، کاهش کلسترول خون، درمان گلودرد، تسکین التهابات غشای مخاط دهان، درمان زخم دهان و علائم سرماخوردگی، کنترل باکتری های مضردردهان، و کاهش وزن، که البته مصرف زیاد و خودسرانه آن خطرناک است و باعث مسمومیت و اسهال و استفراغ می شود و باید در مصرف آن احتیاط کرد و زیر نظر متخصص طب سنتی از آن استفاده کرد.

گونه های معروف اقاقیا:

اقاقیا دارای گونه های مختلف است که از معروف ترین آن ها می توان به اقاقیا توپی، اقاقیا معمولی با نام علمی robinia pseudoacacia ، اقاقیا سرخ با نام علمی robinia hispida ، اقاقیا چسبناک با نام علمی robinia viscosa اشاره کرد.

هرس اقاقیا:

اقاقیا درختی هرس پذیر است و بهتر است در فصل زمستان شاخه های آن را هرس کرد که علاوه بر حذف شاخه های شکسته و معیوب، باید در هرس کلی شاخه ها هم نهایت دقت را به کار برد تا گیاه آسیب نبیند.

هرس تابستانه هم در برخی موارد برای اقاقیا توصیه می شود اما هرس زمستانه آن مهم تر است.

تکثیر اقاقیا:

اقاقیا از طریق کاشت بذر، جداکردن پاجوش در پاییز و قلمه در زمستان تکثیر می شود.

مشخصه	شرح
نام علمی	Robinia
نوع گیاه	درخت خزان‌دار زینتی
نیاز نوری	آفتاب کامل تا نیم‌سایه
آبیاری	کم تا متوسط (نهال‌های جوان منظم‌تر)
دمای مناسب	مقاوم به سرما و گرما
خاک مناسب	انواع خاک، ترجیحاً حاصل‌خیز و زهکش‌دار
زمان گل‌دهی	فصل بهار
روش تکثیر	بذر، پاجوش، قلمه

نورمناسب برای اقاقیا:

اقاقیا درختی آفتاب دوست و نور دوست است که باید در مکانی کاشته شود که چند ساعت از روز حتما آفتاب مستقیم به آن بتابد، البته در اقلیم های گرم و خشک اگر اقاقیا در نیم سایه کاشته شود و در روزهای گرم تابستان مراقب آبیاری آن باشید بهتر است، با این حال اقاقیا حتی در اقلیم های گرم و خشک و به شدت آفتابی هم مقاومت خوبی از خود نشان می دهد.

نور مستقیم آفتاب جهت شادابی برگ ها ، گل دهی درخت در فصل بهار و دوری گیاه از بیماری های قارچی بسیار مفید و لازم است و تجربه نشان داده است اقاقیاهایی که در آفتاب هستند نسبت به اقاقیاهایی که در سایه هستند کیفیت بهتری دارند و بیماری های قارچی در آن ها خیلی کمتر مشاهده می شود.

آبیاری مناسب برای اقاقیا:

اقاقیا گیاهی مقاوم به خشکی و کم آبی است و برای اقلیم های خشک درخت مناسبی ست، با این حال بهتر است به خصوص نهال های جوان از تشنگی و کم آبی محافظت شوند و آبیاری آن ها منظم و به موقع باشد.

با مسن شدن درخت، مقاومت آن به تشنگی و کم آبی افزایش پیدا می کند و می توان درخت را در فواصل طولانی تری آبیاری کرد اما در مورد نهال های جوان لازم است جانب احتیاط حفظ شود.

دمای مناسب برای اقاقیا:

اقاقیا درختی مقاوم به دماهای مختلف است و گرما و سرماهای شدید را به خوبی تحمل می کند و حتی برای کاشت در اقلیم های خیلی سرد که زمستان های شدید و یخبندان دارند مناسب است و سازگاری بالایی از خود نشان می دهد و دماهای زیر صفر درجه را تا حد زیادی تحمل می کند.

رطوبت مناسب برای اقاقیا:

درخت اقاقیا مقاوم به خشکی و عدم رطوبت محیط است و برای اقلیم های خشک هم درخت مناسبی ست و به طور کلی درختی کم توقع است.

خاک مناسب برای اقاقیا:

اقاقیا به خاک های مختلف هم سازگار است و در طیف وسیعی از خاک ها قابل کاشت و نگهداری ست، حتی خاک های فقیر از مواد غذایی را به خوبی تحمل می کند اما بهتر است از خاکی غنی و حاصل خیز برای آن استفاده شودو سالی یک بار خاک آن را تقویت کرد و از کودهای شیمیایی و ارگانیک با کیفیت و غنی هم می توان برای تقویت آن در فصول بهار و تابستان که اوج فعالیت گیاه است استفاده کرد.

آفات، بیماری ها و مشکلات اقاقیا:

اقاقیا ممکن است مورد حمله آفات فضای سبز مانند شته ها قرار گیردکه باید در فصل بهار گیاه را با سموم عمومی سمپاشی و محافظت کرد.

آبیاری و کوددهی غلط از مهم ترین عوامل ابتلای اقاقیا به بیماری های قارچی ست ( به خصوص در نهال های جوان )درخت اقاقیا به کمبود آهن خاک حساس است و لازم است یک بار در فصل بهار و یک بار در فصل تابستان آن را با کودهای آهن تقویت کرد.