بید؛ آموزش نگهداری و نیازهای آبی بالا

خلاصه مقاله :

درختان بید گروهی متنوع از درختان و درختچه‌های آب‌دوست هستند که در عین علاقه به رطوبت، مقاومت خوبی هم به خشکی دارند. این گیاهان با گونه‌های مختلفی مثل بید مجنون، بید فری، بیدمشک و بید سفید، هم کاربرد زینتی در فضای سبز دارند و هم ارزش دارویی به‌دلیل وجود اسید سالیسیلیک در پوست تنه‌شان. بیشتر بیدها خزان‌پذیرند و در بهار دوباره سرسبز می‌شوند و تکثیر آن‌ها اغلب از طریق قلمه انجام می‌شود. بیدها برای کاشت در کنار رودخانه‌ها، برکه‌ها و فضاهای سبز شهری انتخابی زیبا و کاربردی هستند.

مقدمه:

بیدها درختان و درختچه هایی با تنوع زیاد در سرتا سر جهان هستند که همگی رطوبت دوست و البته تا حد زیادی به خشکی مقاوم می باشند.

نام علمی بید salix می باشد واکثر گونه های بید بومی چین و کره هستند اما برخی از گونه ها از آمریکای شمالی و اروپا و آفریقا به سایر نقاط جهان پخش شده اند.

برخی گونه های بید دارای ارتفاع زیاد و برخی گونه ها ارتفاع کمی دارند و در واقع درختچه هستند.

برخی گونه های بید دارای برگ های باریک نیزه ای شکل و برخی برگ های کروی و برخی برگ های دندانه دار دارند.

کلیه انواع بید درختانی دو پایه هستند یعنی دارای ویژگی های نر و ماده هستند که گرده افشانی دوپایه در فصل بهار است.

اکثر گونه های بید با قلمه ریشه دار تکثیر می شوند اما تعداد کمی از آن ها با بذر بهتر از قلمه زیاد می شوند.

انواع بید به خاطر وجود اسید سالیسیک در پوست تنه شان دارای خاصیت درمانی هستند و در صنایع دارویی کاربرد زیادی دارند.

بیشتر بیدها خزان پذیر هستند و با آغاز سرما برگ های خود را از دست می دهند و به خواب زمستانه فرو می روند و با آغاز فصل بهار دوباره از خواب بیدار شده برگ هایشان رویش کرده و فعالیت خود را از سر می گیرند اما تعدادی از گونه های بید هم همیشه سبز هستند و خزان نمی کنند.

بسیاری از انواع بید مانند بید مجنون و بید فری زیبایی خاص و منحصر به فردی دارند و در طراحی های منظره فضای سبز نقش زیادی ایفا می کنند.

بیدها درختانی آب دوست هستند و ریشه های عمیق آن ها به دنبال آب می رود و برای کاشت در نزدیکی برکه ها و رودخانه ها بسیار مناسب هستند هرچند درختانی مقاوم هستند و خشکی و گرما را هم تا حد زیادی تحمل می کنند اما به طور کلی درختانی معتدل پسند ، خنک پسند و آب دوست هستند.

در کشور ایران هم برخی از گونه های بید مانند بید مجنون و بید فری در مناطق مختلف به وفور کاشت شده اند و سازگاری خوبی با آب و هوای ایران از خود نشان داده اند.

برخی از بیدها را با درخت اکالیپتوس اشتباه می گیرند در حالی که اینها دو درخت متفاوت هستند هر چند شباهت هایی از دور با هم دارند.

بیدها درختانی خنک دوست هستند و بیشتر به طرف گرما گرایش دارند تا سرما و یخبندان و زمستان های خیلی سخت به آن ها آسیب می زند.

اکنون به معرفی معروف ترین گونه های بید می پردازیم:

 بید مجنون:

یکی از زیباترین و جذاب ترین انواع بید در دنیاست که به دلیل شاخه های گسترده و  آویزان و واژگونش به عنوان تک درخت در فضاهای سبز جلوه خاصی به منظره اطراف خود می بخشد و در زیباسازی فضای سبز از این درخت زیبا  به کرات استفاده می شود.

نام علمی آن salix babylonica  می باشد و بومی کشور چین است اما اکنون به عنوان یک درخت محبوب و فوق العاده در همه جای دنیا جای خود را باز کرده است.

بید مجنون بسته به محیطی که در آن قرار دارد تا 10 و حتی 20متر هم رشد می کند و سایه اندازی خوبی دارد.

این درخت زیبا که کاربرد زیادی در طراحی فضای سبز و طراحی منظره دارد به شدت آب دوست است و بهتر است در مناطقی کاشته شود که معتدل و مرطوب می باشد و در مناطق گرم و خشک در صورتی کاشته شود که نزدیک برکه یا رودخانه یا منابع آبی باشد و رطوبت مورد نیاز آن به خوبی تامین شود، هرچند تجربه نشان داده است که بید مجنون مقاومت خوبی در برابر کم آبی و خشکی از خود نشان می دهد اما به طور کلی در شرایط مطلوب از لحاظ آبیاری و رطوبت شادابی بهتری خواهد داشت.

در هوای خیلی گرم و خشک ممکن است برگ های بید مجنون بسوزند.

بید مجنون به سرمای بیش از حد و یخبندان زمستانه حساس است.

بهتر است سالی یک الی دوبار این درخت زیبا با کودهای حیوانی پوسیده کوددهی کنید و در فصل بهار و تابستان هم می توانید از کودهای مرغوب و با کیفیت ارگانیک و شیمیایی برای تقویت آن استفاده کنید ( به خصوص وقتی که نهال ها جوان هستند )

بید مجنون با قلمه در فصل بهار تکثیر می شود.

در برخی کشورها از چوب بید مجنون در صنایع چوبی و مبلمان استفاده می شود.

بید مجنون درختی آفتاب دوست است و لازم است چند ساعت در طول روز حتما از نور مستقیم خورشید بهره مند شود اما به شرایط سایه و نیم سایه هم مقاوم است.

بید مجنون در کلیه خاک ها می روید اما بهتر است در خاکی باشد که بافت آن به گونه ای باشد که زود خشک نشود و آب خود را به راحتی از دست ندهد.

هرس زمستانه برای بید مجنون مفید است و حذف شاخه های شکسته و معیوب به سلامت کلی درخت کمک می کند.

بید مجنون با وجود مقاومت بالایی که دارد اما ممکن است مورد حمله آفاتی مانند شته ها و کنه ها ( به خصوص در تابستان های گرم و خشک) قرار گیرد که در این صورت باید درخت آلوده را با سموم مناسب سم پاشی کرد.

کمبود مواد غذایی خاک و آبیاری کم یا بیش از حد و عدم زهکشی خاک هم ممکن است باعث زرد شدن برگ های بید مجنون شود.

 بید فری :

نام علمی آن salix matsudana  می باشد و بومی کشور چین است به همین دلیل به آن بید چینی هم می گویند.

این بید زیبا که تا حدودی شبیه بید مجنون است دارای شاخه ها و برگ های فرفری و پیچ خورده است که منظره کلی درخت را زیبا و جذاب کرده است.

ارتفاع این بید در برخی اقلیم ها تا 12 متر هم می رسد.

از این نوع بید زیبا برای درست کردن بونسای هم استفاده می شود و از شاخه های آن برای تزیین داخل گلدان استفاده می کنند که بسیار زیباست.

بید فری تا حدود زیادی مقاوم به خشکی است.

 بید مشک:

این بید که خاصیت درمانی و دارویی دارد و از اسانس آن برای عرق بیدمشک و طب سنتی زیاد استفاده می شود با نام علمی salix aegyptiaca بومی کشور آمریکاست و علاوه بر استفاده های دارویی از لحاظ زینتی هم جزء بیدهای زیباست چون شاخه های زیبایی دراوایل فصل بهار دارد و در کشور ایران برای تزیین سفره هفت سین از آن استفاده می شود.

بید سه رنگ:

این بید بومی روسیه ، چین و ژاپن است و دارای برگ های رنگی و ابلق صورتی یا سفید است.

نام علمی آن salix ntegra  می باشد و ارتفاع زیادی نمیگیرد و بیشتر حالت درختچه است و شاخه های آن قرمز رنگ است.

بید سفید :

نام علمی این بید salix alba می باشد و بومی آسیا و اروپاست.

این نوع بید ارتفاع زیادی می گیرد و دارای شاخه های نازک و قهوه ای مایل به سرخ است و چوب محکم و سبکی دارد.

سوالات متداول:

1. Q: آیا بیدها فقط در مناطق مرطوب رشد می‌کنند؟
   A: خیر، بیدها آب‌دوست هستند اما بسیاری از گونه‌ها تا حدی خشکی و گرما را هم تحمل می‌کنند.

2. Q: بهترین روش تکثیر بید چیست؟
   A: بیشتر گونه‌های بید به‌راحتی با قلمه در فصل بهار ریشه‌دار می‌شوند.

3. Q: چرا برگ‌های بید مجنون زرد می‌شود؟
   A: آبیاری نامناسب، کمبود مواد غذایی خاک یا زهکشی ضعیف از دلایل رایج زرد شدن برگ‌هاست.

4. Q: آیا بید مجنون به سرما مقاوم است؟
   A: بید مجنون به یخبندان‌های شدید حساس است و در مناطق خیلی سرد آسیب می‌بیند.

5. Q: تفاوت بید و اکالیپتوس چیست؟
   A: با وجود شباهت ظاهری از دور، این دو درخت کاملاً متفاوت و از خانواده‌های گیاهی جداگانه هستند.

شما کدام نوع بید را بیشتر می‌پسندید یا تجربه کاشت آن را داشته‌اید؟

منابع اصلی:

1-معرفی بید مجنون “شرایط نگهداری و آبیاری و تکثیر”

2-روش‌‌‌‌‌های کاشت و نگهداری درخت بید

3-بید فری (Salix matsudana)