یاس؛ آموزش نگهداری و افزایش گلدهی در فضای باز و گلدان

فهرست مطالب

خلاصه مقاله:

دراین مقاله با معروف‌ترین انواع یاس در فضاهای سبز و باغ‌ها آشنا شدیم؛ از یاس رازقی خوش‌عطر گرفته تا یاس زرد زمستانه و گاردنیای همیشه‌سبز. هر کدام از این یاس‌ها ویژگی‌های خاصی از نظر عطر، زمان گل‌دهی، مقاومت به سرما و گرما و شرایط نگهداری دارند. شناخت نیاز نوری، آبیاری و نوع خاک هر گونه کمک می‌کند بهترین انتخاب را برای باغچه، فضای سبز یا حتی آپارتمان داشته باشیم. این آشنایی باعث می‌شود گیاه سالم‌تری داشته باشیم و از گل‌دهی بهتر آن لذت ببریم.

یاس رازقی :

یاس رازقی با نام علمی Jasminum sambac بومی مناطق گرم و مرطوب جنوب شرقی آسیاست.

این یاس خوشبو و معطر که به خاطر عطر فوق العاده اش محبوب و پرطرفدار است دارای شاخه های رونده و برگ های سبز رنگ است و گل های ان سفید رنگ و معطر هستند.

گل یاس رازقی در انواع کم پر و پرپر ( عمامه ای ) وجود دارد.

یاس رازقی به نور آفتاب نیاز دارد و اگر در آپارتمان خود آفتاب پشت شیشه را داشته باشید به عنوان یک گیاه آپارتمانی هم قابل نگهداری ست.

معمولا یاس رازقی به هفته ای یک بار آبیاری سیراب نیاز دارد البته این مطلق نیست و در محیط ها و فصل های مختلف ممکن است دور آبیاری فرق کند.

در تشنگی و آبیاری کم برگ های رازقی رنگ پریده می شوند و در آبیاری زیاد و بیش از حد هم برگ ها زرد می شوند و ممکن است گل دهی گیاه به تاخیر بیفتد.

یاس رازقی گیاهی گرمادوست و رطوبت دوست است و در اقلیم هایی مانند نوار ساحلی جنوب ایران بهترین شادابی را دارد اما در سایر اقلیم ها هم مانند اقلیم های معتدل و مرطوب ( مانند شمال ایران ) و حتی اقلیم های سرد و خشک به شرط محافظت از سرمای زمستانه و گرمای سوزان تابستانه قابل نگهداری ست، البته در اقلیم های خیلی سرد فقط می تواند به عنوان یک گیاه آپارتمانی به شرط برخورداری از نور و آفتاب پشت پنجره وجود داشته باشد و قابل کاشت در فضای باز نیست.

هر چند یاس رازقی گیاهی رطوبت دوست است اما قادر است خشکی محیط را هم تحمل کند.

از خاک غنی و قوی برای این یاس استفاده شود و در فصل گل دهی از کودهای گل زا برای تحریک گل دهی آن می توان استفاده کرد.

یاس رازقی به کمبود آهن خاک حساس است و لازم است در فصل های بهار و تابستان از کود آهن برای تقویت و کوددهی آن و رفع کمبود آهن آن استفاده کرد.

یاس رازقی با قلمه، خوابانیدن و پاجوش تکثیر می شود.

یاس امین الدوله :

این یاس با نام علمی lonicera caprifolium بومی شرق آسیاست و گیاهی نیمه خزان دار تا همیشه سبز (بسته به گونه آن ) می باشد که گل های آن دارای عطر و بوی بسیار خوبی هستند.

این یاس اولین بار توسط فردی به نام امین الدوله در دوران قاجار به ایران آورده شد و به همین دلیل به یاس امین الدوله یا پیچ امین الدوله معروف شده است.

یاس امین الدوله دارای ساقه های رونده با برگ های معمولا همیشه سبز و گل های کوچک که عمدتا به رنگ سفید هستند که بعد از مدتی زرد رنگ می شوند وجود دارد، البته این گل ها در رنگ های دیگر مانند کرم ، صورتی و شرابی هم وجود دارند اما رنگ گونه های رایج آن ( به خصوص در کشور ایران ) سفید و زرد است.

یاس امین الدوله گیاهی رونده و سریع الرشد است که حتما به چند ساعت آفتاب مستقیم نیاز دارد و اگر در سایه یا نیم سایه کاشته شود رشد خوبی نخواهد داشت و گل دهی آن تحت تاثیر قرار می دهد.

این گیاه مقاومت و سازگاری بالایی در برابر کم آبی و تشنگی و دماهای بالا و پایین دارد و به سرما و گرما مقاوم و سازگار است.

گل دهی یاس امین الدوله از اواسط بهار تا اواسط تابستان ادامه دارد.

یاس امین الدوله به خاکی زهکشی شده با مواد آلی نیاز دارد.

یاس امین الدوله خاصیت دارویی دارد و دارای خواص ضد باکتریایی و ضد التهابی ست.

یاس امین الدوله باید وقتی که خاکش کاملا خشک شد آبیاری شود و آبیاری زیاد برای آن مناسب نیست و باعث زرد شدن برگ ها می شود.

گونه های یاس امین الدوله اکثرا در فصل زمستان سبز یا نیمه سبز هستند اما کیفیت و شادابی روزهای بهار و تابستان را ندارند.

یاس بنفش:

نام علمی این یاس syringa vulgaris می باشد و بومی جنوب شرق آسیاست.

این یاس مقاوم و سازگاربه دلیل گل های زیبا و عطر فوق العاده ای که گل هایش دارند از محبوبیت زیادی در بین طرفداران گل و گیاه برخوردار است.

گل دهی یاس بنفش در فصل بهار است و گل ها به رنگ های یاسی ، بنفش ، ارغوانی ، بنفش و در برخی گونه ها سفید ، زرد و صورتی دیده می شوند.

یاس بنفش حالت درختچه ای دارد که این درختچه نهایتا تا 2 متر رشد می کند.

برگ های این درختچه ساده یا قلبی شکل است.

یاس بنفش به چند ساعت نور مستقیم خورشید نیاز دارد ( به خصوص در فصل گل دهی ) و درختچه ای آفتاب دوست است.

یاس بنفش به آبیاری متوسط نیاز دارد و هر وقت خاک آن کاملا خشک شد باید آن را آبیاری سیراب کرد.

یاس بنفش هرچند درختچه ای رطوبت دوست است اما به خشکی محیط هم مقاوم است.

با آغاز سرما در اقلیم های سرد این درختچه خزان می کند و برگ های خود را از دست می دهد و به خواب زمستانه فرو می رود و با آغاز فصل بهار دوباره برگ هایش رویش می کنند اما به طور کلی درختی مقاوم در برابر سرما و دماهای پایین و حتی یخبندان است.

یاس بنفش باید در خاکی سبک و زهکشی شده باشد.

یاس بنفش با قلمه چوب نرم تکثیر می شود.

یاس بنفش به آفات مقاوم است اما ممکن است دچار بیماری هایی مانند لکه برگی شود.

یکی از دلایل به گل نرفتن یاس بنفش نور ناکافی خورشید یا مسمومیت های کودی است.

هرس بعد از اتمام گل دهی برای یاس بنفش توصیه می شود.

نام یاس	نام علمی	نیاز نوری	آبیاری	ویژگی شاخص
یاس رازقی	Jasminum sambac	آفتاب مستقیم	متوسط (هفته‌ای ۱ بار)	عطر بسیار قوی، مناسب آپارتمان
یاس امین‌الدوله	Lonicera caprifolium	آفتاب کامل	کم تا متوسط	رونده، مقاوم به سرما و گرما
یاس بنفش	Syringa vulgaris	آفتاب مستقیم	متوسط	درختچه مقاوم با گل‌های بهاره
یاس طاووسی	Spartium junceum	آفتاب‌دوست	متوسط	تثبیت‌کننده نیتروژن خاک
یاس زرد	Forsythia	آفتاب کامل	متوسط	گل‌دهی در اواخر زمستان
یاس گاردنیا	Gardenia jasminoides	نور زیاد غیرمستقیم	منظم	همیشه‌سبز با گل‌های درشت

یاس طاووسی :

نام علمی این یاس spartium junceum می باشد و بومی اروپا ، آمریکا و جزایر قناری ست.

یاس طاووسی حالت بوته ای و انبوه دارد و دراواخر فصل بهار گل هایی زیبا و معطر به رنگ های زرد ، نارنجی ، قرمز و سفید تولید می کند که حالتی چشم نواز و فوق العاده در فضای سبز ایجاد می کنند.

در کشور ایران یاس طاووسی بیشتر به رنگ زرد دیده می شود.

یاس طاووسی جزء گیاهان تثبیت کننده ازت خاک است و کاشت آن برای جلوگیری از فرسایش خاک مفید است.

یاس طاووسی سریع الرشد است و مقاومت خوبی نسبت به سرما و دماهای خیلی پایین دارد اما به گرمای بیش از حد و آفتاب خیلی سوزان تابستان تا حدی حساس است.

یاس طاووسی به خشکی خاک و خشکی محیط هم تا حد زیادی مقاوم و سازگار است.

از یاس طاووسی به عنوان یک گیاه دارویی در طب سنتی هم استفاده می شود.

برخی گونه های یاس طاووسی همیشه سبز و برخی گونه های آن خزان دار هستند.

یاس طاووسی گیاهی آفتاب دوست است و به چند ساعت آفتاب مستقیم در طول روز نیاز دارد.

این گیاه به آبیاری متوسطی نیاز دارد و بهتر است زمانی آبیاری شود که خاک کاملا خشک شود.

یاس طاووسی به هرس بعد از گل دهی نیاز دارد.

بهتر است یاس طاووسی در خاک های شنی و زهکشی شده کاشته شود.

یاس طاووسی در برابر آلودگی هوا مقاوم است.

یاس چمپا:

نام علمی این یاس jasmine gradiflorum می باشد و بومی جنوب آسیاست.

این یاس زیبا و معطر به نام یاسمن و یاس اسپانیایی هم معروف است.

یاس چمپا در ابتدا به شکل بوته است اما بعد شاخه های آن رونده می شوند.

یاس چمپا برگ ها و گل هایی معطر دارد که گل ها به رنگ سفید هستند و زمان گل دهی این یاس از بهار تا تابستان است.

یاس چمپا گیاهی آفتاب دوست است اما در شرایط نیم سایه و نیم آفتاب هم دوام خوبی دارد ، در مناطق خیلی گرم بهتر است در شرایط نیم سایه باشد و در مناطق معتدل بهتر است آفتاب کامل را تجربه کند.

هفته ای یک الی دو بار آبیاری در هفته برای یاس چمپا خوب است ( بسته به محیط ).

یاس چمپا تا حد زیادی مقاوم به سرما و گرماست.

از یاس چمپا در صنایع دارویی و بهداشتی و عطرسازی استفاده می شود.

هرس بعد از گل دهی برای یاس چمپا توصیه می شود.

یاس زرد ( یاس زمستانه) :

این گیاه با نام علمی Forsythia می باشد و بومی شرق آسیاست.

این یاس زیبا حالت درختچه ای دارد و قبل از برگ دادن به گل می رود یعنی اول گیاه گل می دهد سپس برگ های آن ظاهر می شوند.

گل های این گیاه زرد رنگ و معطر هستند و در اواخر فصل زمستان و اوایل فصل بهار ظاهر می شوند ، در واقع یاس زرد یادآور پایان زمستان و نوید فرارسیدن بهار است.

یاس زرد درختچه ای خزان پذیر است و با آغاز سرما برگ های خود را از دست می دهد و با پایان سرمای زمستانه و گرم شدن خاک ابتدا به گل می رود بعد برگ هایش رویش می کنند.

یاس زرد درختچه ای زیبا و مقاوم است که به دلیل رنگ خارق العاده گل هایش در اوایل بهاردر طراحی فضای سبز به عنوان گیاه منفرد و تکی از آن استفاده می شود.

یاس زرد به نور مستقیم آفتاب نیاز دارد و در سایه و نیم سایه کیفیت و شادابی زمانی را که در آفتاب کامل است ندارد.

این درختچه زیبا به آبیاری متوسطی نیاز دارد و زمانی باید آبیاری شود که خاک کاملا خشک شود.

بهتر است یاس زرد در خاک های قوی و غنی از مواد غذایی کاشته شود.

یاس زرد مقاوم به خشکی محیط است و برای اقلیم های خشک و نیمه خشک هم مناسب است.

این درختچه زیبا با قلمه و پاجوش تکثیر می شود.

یاس شیروانی :

نام علمی این گیاه زیبا و معطر philadelphus coronarius می باشد و بومی اروپا و چین است.

یاس شیروانی گل هایی معطر به رنگ سفید دارد اما رنگ های دیگری از این یاس هم یافت می شود.

یاس شیروانی در نواحی معتدل تا گرم کیفیت خوبی دارد و به سرمای بیش از حد حساس است بنابراین برای کاشت در مناطق خیلی سرد مناسب نیست.

گل دهی یاس شیروانی در اوایل فصل تابستان آغاز می شود.

یاس شیروانی شرایط آفتاب کامل تا نیم سایه را می پسندد.

هفته ای یک الی دوبار آبیاری برای این یاس توصیه می شود.

یاس شیروانی گیاهی سریع الرشد است و با بذر و قلمه و خوابانیدن تکثیر می شود.

یاس گاردنیا:

درختچه ای زیبا و همیشه سبز با گل های درشت سفید و معطر است.

نام علمی آن gardenia jasminoides می باشد و بومی جنوب شرق آسیاست.

گاردنیا دارای برگ های سبز و براق و گل های معطر و خوشبوست.

گاردنیا درختچه ای حساس به سرماهای شدید است و بهتر است در اقلیم های خیلی سرد کاشته نشود.

به آفتاب کامل یا سایه آفتاب نیاز دارد البته خیلی مهم است که از آفتاب سوزان تابستان محافظت شود.

گاردنیا آبیاری منظم و خاک های سبک و زهکشی شده و متمایل به اسیدی را می پسندد.

این گیاه با بذر و قلمه تکثیر می شود.

سوالات متداول:

Q: کدام نوع یاس برای نگهداری در آپارتمان مناسب‌تر است؟
A: یاس رازقی و گاردنیا در صورت تأمین نور کافی (آفتاب پشت پنجره) گزینه‌های مناسبی برای آپارتمان هستند.
Q: کدام یاس‌ها نسبت به سرما مقاوم‌ترند؟
A: یاس بنفش، یاس طاووسی و یاس زرد مقاومت بالایی در برابر سرما و حتی یخبندان دارند.
Q: آیا همه یاس‌ها عطر دارند؟
A: بیشتر گونه‌های معرفی‌شده معطر هستند، اما شدت عطر در یاس رازقی، امین‌الدوله و گاردنیا بسیار بیشتر است.
Q: علت زرد شدن برگ‌های یاس چیست؟
A: آبیاری بیش از حد، کمبود آهن یا زهکشی نامناسب خاک از دلایل اصلی زرد شدن برگ‌هاست.
Q: بهترین زمان هرس یاس‌ها چه موقع است؟
A: اغلب یاس‌ها باید بعد از پایان گل‌دهی هرس شوند تا برای فصل بعدی گل‌دهی بهتری داشته باشند.